De 2026 Eurovisie Songfestival landt officieel zondag in Wenen, compleet met een 'turkooizen loper' parade met deelnemers uit alle 35 landen - nou ja, 30, als je degenen meetelt die daadwerkelijk zijn komen opdagen. Het is de 70e verjaardag van de show, maar de festiviteiten worden overschaduwd door een felle ruzie over de deelname van Israël, want niets zegt 'eenheid door muziek' als een geopolitieke vuurstorm.
Terwijl de delegaties zich in Oostenrijk verzamelen, zullen vijf vaste deelnemers afwezig zijn: IJsland, Ierland, Nederland, Slovenië en Spanje boycotten het evenement. De aanwezigheid van Israël heeft controverse veroorzaakt sinds de regering in oktober 2023 een grootschalig militair offensief in Gaza begon, na een door Hamas geleide aanval waarbij ongeveer 1.200 mensen omkwamen en 251 gegijzeld werden. Het Israëlische offensief heeft 72.628 mensen in Gaza gedood, volgens de door Hamas geleide gezondheidsautoriteit. Een staakt-het-vuren is sinds 10 oktober 2025 van kracht, maar blijkbaar is dat niet genoeg om iedereen te laten zingen.
Tijdens de meest recente Eurovisie wedstrijden in Malmö (2024) en Basel (2025) vulden anti-Israël demonstranten de straten en kregen Israëlische deelnemers gewapende bewakers - want niets past bij een powerballad als een beveiligingsteam. Vorig jaar vertelde Yuval Raphael, een overlevende van de 7 oktober aanvallen, aan de BBC dat ze 'geoefend had met uitgejouwd worden' tijdens repetities. Tijdens de finale probeerden twee demonstranten het podium te bestormen terwijl ze haar lied New Day Will Rise zong. De zaken kwamen tot een hoogtepunt toen Yuval's lied onverwacht de publieke stemming won (ze eindigde uiteindelijk op de tweede plaats, vanwege een lagere score van de songwriting jury's). Sommige landen beweerden dat de publieke telling was beïnvloed door de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de officiële sociale mediakanalen van zijn regering, die herhaaldelijk volgers hadden opgeroepen om te stemmen op New Day Will Rise - een ongebruikelijke stap voor een regering, tenzij je verkiezingsinmenging als hobby beschouwt.
Tijdens een bijeenkomst in november vorig jaar probeerden verschillende landen een stemming af te dwingen over de aanwezigheid van Israël op het festival. Toen het voorstel mislukte, omvatten de terugtrekkingen Spanje, een van de grootste financiële supporters van het festival, en zevenvoudig winnaar Ierland. Eurovisie is uniek verweven met zijn fan gemeenschap. Fan websites en blogs krijgen gelijke behandeling als traditionele media tijdens het festival zelf, zittend naast organisaties als de BBC en de New York Times in het perscentrum en het bijwonen van persconferenties met de acts. Dergelijke sites plaatsen het hele jaar door updates en analyses van deelnemers, ensceneringen, stemvoorspellingen en repetities van selectieshows tot aan de grote finale.
'De fanbase is erg belangrijk voor de commerciële dimensie van Eurovisie,' legt Dean Vuletic uit, auteur van het boek Postwar Europe and the Eurovision Song Contest. 'Als het gaat om merchandising, om ticketverkoop, zijn de fans echt degenen die deze Eurovisie-industrie voeden. Zij zijn degenen waarop je kunt rekenen om het festival bij te wonen, zelfs wanneer het verwikkeld raakt in politieke controverse.' Maar na de boycot hebben sommige fansites hun berichtgeving opgeschort. 'De Eurovisie die we ooit kenden, die deze gemeenschap vormde en ons inspireerde om dit kanaal te creëren, is niet dezelfde als waar we jaren geleden verliefd op werden,' schreef het team achter Eurovision Hub, een continentaal fanpagina. 'We herkennen het Eurovisie Songfestival waar we mee opgroeiden niet meer,' was Ierland's Eirevision podcast het eens. 'Een festival opgericht op eenheid, vrede en verbinding heeft zich nog nooit zo verdeeld gevoeld.'
Anderen hebben geprobeerd een middenweg te vinden. De Welshe Eurovisie-fan Philip Dore plaatste een uitstekend, empathisch artikel op de ESC Insight website, eenvoudig getiteld: 'Dus, wat doen Eurovisie-fans nu?' 'Voor sommige mensen is het Eurovisie Songfestival veel meer dan alleen een stel liedjes,' merkte hij op. 'De banden van Eurovisie met LGBTQ+-identiteit - zowel op persoonlijk als maatschappelijk niveau - zijn goed gedocumenteerd. Minder begrepen, maar niet minder belangrijk...'