Ze zijn ouder dan de dinosauriërs, eten met hun poten en hebben blauw bloed dat je vaccins veilig houdt. Degenkrabben zijn de ultieme overlevers van de ongewervelde wereld, en zien eruit alsof ze op een kostuumfeestje in een prehistorische helm zijn verschenen en nooit meer zijn weggegaan.

Vaak 'levende fossielen' genoemd, om voor de hand liggende redenen - hun Japanse naam betekent 'helmkrab' - zijn deze wezens in 445 miljoen jaar nauwelijks veranderd. Maar laat je niet misleiden door hun Jurassic-gevoel voor mode: het zijn niet eens krabben. Het zijn geleedpotigen, meer verwant aan schorpioenen dan aan kreeftachtigen, want evolutie heeft gevoel voor humor.

Degenkrabben hebben negen ogen verspreid over hun lichaam en zes paar poten - maar slechts vijf om mee te lopen. Het zesde paar is voor het vermalen van kokkels en wormen en om ze in hun mond te scheppen, want waarom zou je handen gebruiken als je poten kunt gebruiken? Hun scherpe, dodelijk ogende staart, telson genaamd, is eigenlijk onschadelijk en wordt alleen gebruikt om zichzelf om te rollen als ze een slechte dag hebben gehad.

Draai ze om met hun koepel naar boven, en hun schelpen bieden een formidabele verdediging. Maar laat hun bloed aftappen, en je zult zien dat het blauw is - niet rood. Dit op koper gebaseerde bloed is een tijdmachine die het tijdperk vóór de stegosaurus verbindt met je laatste vaccinatieafspraak. De biomedische industrie gebruikt het om schadelijke gifstoffen in vaccins op te sporen, waardoor deze oeroude wezens onbezongen helden van de volksgezondheid zijn.

Degenkrabben bewonen de Noord-Amerikaanse kustlijnen van Maine tot Mexico, terwijl de verwante mangrove-degenkrab (Carcinoscorpius rotundicauda) in India, Bangladesh en Zuidoost-Azië leeft. Ze gebruiken stranden als kraamkamers, net als zeeschildpadden maar met meer poten. Vrouwtjes leggen ongeveer 4.000 eieren in clusters in het zand, meestal bij vloed tijdens volle maan - de natuurversie van een geplande bevalling. Veel eieren worden essentieel voedsel voor kustvogels.

Ondanks dat ze meerdere massa-extincties hebben overleefd, worden degenkrabben nu geconfronteerd met een nieuwe uitdaging: de mensheid. Stijgende zeespiegels en kustontwikkeling knellen hun leefgebied. 'Er is bezorgdheid dat de stijgende zeespiegel het zandstrandhabitat erodeert, en als dat paaigebied op het strand eenmaal weg is, is het weg', zegt prof. Mark Botton, die deze wezens al bijna 50 jaar bestudeert.

Bottons interesse werd gewekt als jonge man toen hij een BBC Life on Earth-ploeg van David Attenborough degenkrabben zag filmen in Delaware Bay. Maar hij heeft ontdekt dat de soort ongewoon taai is. Ze hebben een interne cocktail van chemicaliën voor barre omstandigheden en zijn bedreven in het vinden van kleine zandplekjes, zelfs op dichtbetonnen kustlijnen. 'Ze zijn erg goed in het vinden van kleine stukjes zandhabitat, zelfs als een kustlijn bijna volledig is dichtbetonneerd', zegt Botton. 'Verwacht niet dat ze binnenkort uitsterven. We moeten ze niet afschrijven of onderschatten.'

Dus hier op de degenkrab: 445 miljoen jaar oud, blauwbloedig, en nog steeds met stijl omrollend. Het is Ongewervelde van het Jaar-seizoen bij de Guardian - van 3 tot 12 augustus profileren ze geweldige ongewervelden. Nomineer je favorieten en stem. Maar laten we eerlijk zijn: de degenkrab heeft je bevestiging waarschijnlijk niet nodig.