Znacie tego upiornego jednookiego potwora z greckiej mitologii? Okazuje się, że wszyscy jesteśmy z nim spokrewnieni – przynajmniej ewolucyjnie. Naukowcy z Uniwersytetu w Lund i Uniwersytetu w Sussex zaproponowali, że najwcześniejszy kręgowiec przodek był maleńkim, robakopodobnym stworzeniem z pojedynczym okiem na czubku głowy, żyjącym w oceanie prawie 600 milionów lat temu.

Według badania, ten cyklopowy etap nastąpił po tym, jak stworzenie porzuciło aktywny tryb życia na rzecz stacjonarnego, odżywiając się filtrując jak leniwy kanapowiec. Ponieważ nie musiało już gonić za obiadem, jego sparowane oczy stopniowo zanikły, pozostawiając tylko centralną światłoczułą plamkę. Ta plamka ostatecznie stała się prymitywnym okiem środkowym, które prawdopodobnie pomagało odróżniać dzień od nocy i górę od dołu – przydatne, gdy jesteś uwięziony w jednym miejscu.

Ale potem jego potomkowie znów zaczęli się poruszać, a ewolucja musiała zaimprowizować nowy system wzrokowy. Naukowcy twierdzą, że części tego środkowego oka zostały przeznaczone do utworzenia sparowanych oczu, które mają dziś kręgowce. To wyjaśnia, dlaczego nasze oczy są tak różnie podłączone od oczu owadów czy kałamarnic: nasze siatkówki rozwinęły się z tkanki mózgowej, a nie skóry. „Teraz wreszcie rozumiemy, dlaczego oczy kręgowców różnią się tak radykalnie” – mówi Dan-E Nilsson, emerytowany profesor na Uniwersytecie w Lund, w tym, co może być niedopowiedzeniem okresu kambryjskiego.

A najbardziej zdumiewająca część? To starożytne środkowe oko nigdy całkowicie nie zniknęło. Jego ewolucyjne resztki są wciąż z nami jako szyszynka, organ wielkości grochu w mózgu, który produkuje melatoninę i reguluje cykl snu. Więc następnym razem, gdy będziesz leżeć bezsennie o 3 nad ranem, możesz obwiniać swojego dalekiego cyklopiego przodka. „To zdumiewające, że zdolność naszej szyszynki do regulowania snu w zależności od światła pochodzi od cyklopiego środkowego oka odległego przodka sprzed 600 milionów lat” – dodaje Nilsson. Rzeczywiście.