To smutna prawda dziennikarstwa, że nigdy nie ma wystarczająco dużo czasu, aby opisać każdą fascynującą historię naukową, która trafia na nasze biurko. Dlatego co miesiąc rzucamy światło na najlepsze z tych, które prawie przecisnęły się przez szczeliny. W lipcowym zestawieniu znajdą się cyborg-karaluchy ze sprzętem do nurkowania, medyceusz oczyszczony z zarzutów o otrucie, najlepsze dotąd dowody na tajemniczego towarzysza Betelgezy oraz starożytne egipskie księżniczki, które prawdopodobnie mogłyby cię pokonać w łucznictwie.

Na początek porozmawiajmy o ofierze – w stylu Inków. Inkowie praktykowali rytuał zwany Capachoca, podczas którego dzieci były ofiarowywane górom, a po śmierci wierzono, że stają się boskimi pośrednikami. Kolonialne relacje wymieniają uduszenie, zadławienie i tępy uraz jako powszechne metody. Archeolodzy ponownie przeanalizowali szczątki jednej z takich ofiar, Chłopca z Cerro El Plomo, i doszli do wniosku, że zmarł on w wyniku tępego urazu – a nie zamarznięcia, jak wcześniej sądzono. Dowód: lewa zmiana skórna na czole i złamanie bez oznak gojenia, zgodne z gwiaździstą maczugą, a nie przypadkowym upadkiem. Jego stopy nosiły ślady długiej pielgrzymki, a żołądek był pełny – ucztował przed ceremonią. Rozszerzony przełyk sugerował wymioty, prawdopodobnie wywołane urazem głowy. Tymczasem u dwóch dziewcząt z Cerro Esmeralda, wcześniej uważanych za uduszone, nie stwierdzono złamań szyi. Ślady na ich szyjach prawdopodobnie pochodziły od ubrania, a nie od rąk zabójcy. Wyniki badań opublikowano w Science Advances.

Następnie sprawa wojowniczych księżniczek. Pod koniec XIX wieku archeolodzy wykopali kompleks piramid w Dahszur i znaleźli nienaruszone komory grobowe ze szczątkami króla Hora, księżniczki Noub-Hotep i innych. Późniejsze wykopaliska dodały księżniczkę Itę, księżniczkę Chenmet, księżniczkę Itaweret i księżniczkę Sathathormeryt. Nowy artykuł w Frontiers in Environmental Archaeology połączył analizę osteologiczną, obrazowanie rentgenowskie i spektroskopię FTIR w celu oceny szczątków. Księżniczka Ita (zmarła w wieku 24–28 lat) miała silne przyczepy mięśniowe górnej części ciała, co sugeruje nawykowe używanie maczugi lub sztyletu. Księżniczka Chenmet (późne lata 30. lub 40.) miała silne przyczepy więzadeł. Księżniczka Itaweret (20–34 lata) miała zagojone złamania żeber i stóp, a kości wskazują na łucznictwo. „Znaleźliśmy wyraźny rozwój kończyn górnych... korelujący z powtarzalnymi, intensywnymi czynnościami, takimi jak naciąganie cięciwy lub stabilizowanie broni” – powiedziała współautorka Zeinab Hashesh. Więc te łuki, strzały i maczugi w ich grobowcach nie były tylko symboliczne – to był prawdziwy sprzęt księżniczek.

Teraz o cyborg-karaluchach. W 2013 roku Backyard Brains stworzyło RoboRoach, zestaw DIY, który zamienia karaluchy w zdalnie sterowane cyborgi. W 2022 roku japońscy naukowcy opracowali bardziej zaawansowaną wersję do poszukiwań i ratownictwa. Teraz naukowcy z Nanyang Technological University w Singapurze zbudowali model ziemnowodny, wyposażając karaluchy w miniaturowy skafander nurkowy, zgodnie z Nature Communications. Cyborg-owady używają własnych mięśni, więc są bardziej wydajne niż małe roboty. Ale strefy katastrof często mają kałuże i zalane obszary, a karaluchy oddychają przez przetchlinki – małe otwory w tchawkach. Dlatego zespół stworzył miękką, wodoodporną osłonę zawierającą zbiornik tlenu: wydrukowaną w 3D gąbkę nasączoną dwutlenkiem manganu. Przed użyciem wstrzykują rozcieńczony nadtlenek wodoru, który katalizator rozkłada na tlen, dostarczany przez cztery małe plastikowe rurki do przetchlinek. Cyborg-karaluch działał dobrze w testach, choć działał tylko na kilku centymetrach wody. Przyszłe wersje dodadzą czujniki i nawigację, a może rozszerzą skafander nurkowy na szarańczę i chrząszcze.

W wiadomościach kosmicznych Betelgeza – jasna czerwona gwiazda w Orionie – zachowuje się niespokojnie. W 2019 roku tajemniczo przygasła, wywołując spekulacje o supernowej. Badanie z 2021 roku obwiniało pył z zimnej plamy. Teraz dane z Very Large Telescope (VLT) Europejskiego Obserwatorium Południowego dostarczyły pierwszych twardych dowodów na istnienie słabego towarzysza, Betelgezy B, według Astronomy a