Ah, slaap. Ooit een simpele, zalige daad van bewusteloosheid, nu een prestatiepodium met hoge inzet waar je Fitbit elke REM-cyclus beoordeelt en je magnesiumsupplementen lieve woordjes fluisteren over je slaapscore. Welkom in het tijdperk van 'slaapmaxxen', waar het streven naar perfecte slaap bedtijd heeft veranderd in een mijnenveld van angst, gadgets en twijfelachtige levenskeuzes.

Ga je te ver, dan kun je zomaar een geval van 'orthosomnie' oplopen - een klinische term die klinkt als een zeldzame dinosaurus, maar eigenlijk een obsessie is met het bereiken van perfecte slaap. Hoewel het in het VK niet officieel als aandoening wordt erkend, zien artsen patiënten die ervan overtuigd zijn dat ze slaapstoornissen hebben, gewapend met trackerdata die het tegendeel beweren. Deze fixatie, waarschuwen ze, maakt de slaap juist slechter. Want niets zegt 'ontspan' als je je slaapscore checkt terwijl je hartslag omhoog schiet van paniek.

Dus hoe zijn we hier beland? Het begon allemaal onschuldig genoeg met de Fitbit Classic in 2009, de eerste fitnesstracker met slaapanalyse. Nu bieden Garmin, Whoop, Apple en een parade van slimme ringen zoals Oura, Ultrahuman en RingConn allemaal nachtelijke rapporten over je slaapfasen - wakker, licht, diep en REM - plus een handige 'slaapscore' om je te vertellen hoe je het hebt gedaan, alsof slaap een level in een videospel is.

Maar hier komt de clou: die slaapscore is 'volledig verzonnen', zegt dr. Alanna Hare, slaapgeneeskundig consulent in het Londense Royal Brompton Hospital. 'Er is niets erkends in de slaapwetenschap dat een slaapscore is', vertelt ze aan de BBC. 'Dat is gewoon door fabrikanten bedacht.' Dr. Hare merkt dat trackers angst veroorzaken bij haar patiënten, van wie sommigen met data en vragen komen die, ironisch genoeg, bijdragen aan hun slaapproblemen. Zelfs geruststellende medische tests hebben hun angsten niet kunnen wegnemen. 'Het is geweldig dat er meer aandacht is voor slaap als onderdeel van welzijn', voegt ze eraan toe, 'maar slaap reageert nu eenmaal niet goed op pogingen om het te perfectioneren.'

En de trackers zijn misschien niet eens nauwkeurig. Een voorgestelde rechtszaak tegen Oura, ingediend vorige maand in San Francisco, beweert dat de ringen vertrouwen op door AI gegenereerde schattingen die 'een kans van vijftig procent hebben om correct te zijn' bij het meten van slaapkwaliteit en -fasen. Oura ontkent dit uiteraard en zegt dat het 'achter onze wetenschap, onderzoek en nauwkeurigheidsclaims staat'. Tuurlijk, en wij staan achter ons vermogen om te slapen na het lezen van dat.

Zelfs als trackers nauwkeurig zijn, kunnen ze je dag verstoren. In een studie van de Universiteit van Oxford kregen deelnemers willekeurig toegewezen slaapscores die niets te maken hadden met hun daadwerkelijke slaap. Degenen die te horen kregen dat ze slecht hadden geslapen, meldden zich vermoeider te voelen en waren minder mentaal alert - wat bewijst dat als je te horen krijgt dat je slecht hebt geslapen, je je beroerd voelt, ook al was dat niet zo.

Neem Jess Hill, een 32-jarige HR-professional uit Londen, die een Garmin-horloge kreeg en drie jaar lang geobsedeerd raakte door haar slaapscore. 'Ik dacht dan: "Ik heb vreselijk geslapen, dus ik ga vandaag echt worstelen", ook al had ik waarschijnlijk best oké geslapen', vertelt ze aan de BBC. De obsessie eindigde toen ze besefte dat het horloge loog: 'Ik was laatst vier uur wakker in de nacht, en mijn horloge zei: "Wauw, geweldige slaap!" - ik was letterlijk wakker van 01:00 tot 05:00.' Garmin is benaderd voor commentaar, vermoedelijk om uit te leggen hoe 'de hele nacht wakker' gelijkstaat aan 'geweldige slaap'.

Dr. Neil Stanley, slaapexpert en auteur van 'How to Sleep Well', stelt dat het gamificeren van slaap meer verstoord slaapgedrag creëert. 'Het probleem met het tracken van je slaap is dat het je een getal geeft, en dat betekent dat je een doel hebt', zegt hij. 'Dus kom je in een cyclus van piekeren over je slaapkwaliteit of -kwantiteit op basis van cijfers.' Hij merkt op dat commerciële trackers werken door beweging te meten, net als de actigrafie-apparaten die hij 40 jaar geleden onderzocht - en ze delen dezelfde beperkingen. 'Tenzij je de hersenactiviteit meet, meet je geen slaap', zegt hij. Dus tenzij je bereid bent om een