Shaun Hancox, een man die de twijfelachtige eer heeft verdiend om 'de Picasso van vijvers' te worden genoemd, is momenteel bezig met het omtoveren van een drassig veld in Somerset tot iets dat meer op een bouwplaats lijkt dan op een meesterwerk. Zijn oranje en zwarte graafmachine schept ritmisch klonterige kleigrond en boetseert die tot bruine wallen die lijken op een litteken in het groene weiland. Maar wees niet bang - de magie gebeurt wanneer regen deze depressies vult en het leven explodeert sneller dan een politieke belofte.
Groot-Brittannië heeft in de afgelopen eeuw minstens 400.000 vijvers verloren, volgens de Freshwater Habitats Trust, waardoor de overgebleven vijvers overwoekerd, aangetast of vervuild met voedingsstoffen zijn. 'Iedereen beseft dat we er slecht voor staan met zoetwater,' zegt Hancox, van Creative Wetlands, die tientallen nieuwe vijvers heeft gegraven voor goede doelen en rewilding-projecten in heel Groot-Brittannië. Zijn vorige baan? Het vormgeven van golfbanen, stortplaatsen en drainagesystemen - eigenlijk alles wat niet goed was voor wilde dieren. 'Ik heb altijd een enorme interesse gehad in wilde dieren, dus we zijn nu op het punt gekomen dat we iets willen teruggeven,' legt hij uit, alsof hij zich verontschuldigt voor zijn vorige leven als golfbaanvormgever in Portugal, Duitsland en België.
Het bouwen van golfbanen leerde Hancox de kunst van het creëren van vijvers. 'Een golfbal rolt heel erg zoals water beweegt,' zegt hij, met een verrassend diepzinnig inzicht. Hij past die logica nu toe op wilde vijvers, en boetseert ze als bunkers maar op een meer rustieke, natuurlijke manier. Bij Heal Somerset, een voormalige zuivelboerderij van 185 hectare die wordt herwild door de liefdadigheidsinstelling Heal Rewilding, graaft Hancox vier nieuwe vijvers, waaronder een dubbele komvormige van 30 meter in diameter, speciaal voor de kamsalamander. Deze salamanders zijn in lage aantallen op de boerderij gevonden, maar hadden geen geschikte vijvers om in te broeden - tot nu.
Cruciaal is dat deze vijvers niet zijn aangesloten op een riviersysteem, dat voedingsrijk of vervuild water zou kunnen binnenbrengen. In plaats daarvan vertrouwen ze op schoon regenwater of grondwater, waardoor delicate waterplanten kunnen gedijen. Pete Case, van het Newt Conservation Partnership, merkt op: 'Je kunt naar hartenlust met rivieren knoeien, maar het creëren van vijvers is de eenvoudigste en goedkoopste manier om schoon water terug te brengen in het landschap.' Het partnerschap, gefinancierd door het NatureSpace-partnerschap waar huizenbouwers betalen om vervangend habitat te creëren, zorgt ervoor dat elke vijver 25 jaar wordt onderhouden met jaarlijkse inspecties en betalingen aan landeigenaren.
Hancox' techniek is zo ingewikkeld als een Russische pop: een vijver in een vijver in een vijver. Dit ontwerp zorgt ervoor dat wanneer water in de zomer opdroogt, waterleven zich kan terugtrekken naar het diepste deel, waardoor geïsoleerde poelen waar ze zouden omkomen worden vermeden. Hij gebruikt een laserniveau voor precisie, maar gebruikt ook wichelroedes - metalen staven die uitgestrekt worden gehouden en naar binnen zouden wijzen wanneer ondergronds water wordt gedetecteerd - om oude veldafvoeren te lokaliseren en te blokkeren. Jan Stannard, CEO van Heal Rewilding, noemt zijn vijvers 'het massieve equivalent van een varkenswroet', en merkt op dat zelfs hun Tamworth-varkens niet aan zijn schaal kunnen tippen.
Vijvers en wetlands inspireren vrijwilligers bij Heal, waarbij Stannard ze 'een toegangspoort voor mensen tot habitatherstel' noemt. Hancox, terugkijkend op zijn carrièreswitch van golfbanen naar wildernis, zegt: 'Het is zo bevredigend, vooral om terug te komen en te zien hoe alles werkt - de libellen, de padden, het vogelleven, de snip - het komt zo snel binnen. Je kunt geen betere baan hebben.'