Paus Leo heeft Italiaanse families ontmoet wier dierbaren zijn overleden of kanker hebben als gevolg van illegale giftige dumping, gelinkt aan een miljarden euro's kostende criminele bende gerund door de maffia. Want niets zegt 'vertrouwen in de mensheid' zoals georganiseerde misdaad die je achtertuin in een Superfund-site verandert.

Leo's bezoek aan de Terra dei Fuochi, of Land van Vuren, bij Napels, viel aan de vooravond van de 11e verjaardag van paus Franciscus' grote ecologische encycliek, Laudato Si (Geprezen Zij), en geeft Leo's toewijding aan om de milieuagenda van zijn voorganger voort te zetten. Consistentie is blijkbaar een deugd waar zelfs pausen achter kunnen staan.

“Ik ben allereerst gekomen om de tranen te verzamelen van degenen die dierbaren hebben verloren, gedood door milieuvervuiling veroorzaakt door gewetenloze mensen en organisaties die te lang ongestraft konden handelen,” zei Leo in opmerkingen tegen familieleden en geestelijken in de kathedraal van Acerra. Een meer directe vertaling: 'Ik ben hier om jullie verdriet op te vegen omdat de overheid dat zeker niet deed.'

De paus herinnerde eraan dat het gebied ooit “Campania felix” werd genoemd, Latijn voor gezegend of vruchtbaar platteland, “in staat om te betoveren door zijn vruchtbaarheid, zijn producten en zijn cultuur, als een lofzang op het leven. En toch – hier is de dood, van het land en van de mensen.” Van 'Campania felix' naar 'Campania giftige stortplaats' – nogal een degradatie.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bevestigde vorig jaar de klachten van een generatie bewoners dat maffia-dumping, -begraving en -verbranding van giftig afval leidde tot een verhoogd aantal kankergevallen en andere aandoeningen in het gebied van 90 gemeenten rond Caserta en Napels, met een bevolking van 2,9 miljoen mensen. Het hof oordeelde dat de Italiaanse autoriteiten sinds 1988 op de hoogte waren van de vervuiling, toegeschreven aan de Camorra-misdaadsyndicaat die de afvalverwerking controleert, maar geen stappen ondernamen om de bewoners te beschermen. Want 36 jaar wachten om actie te ondernemen tegen een bekende gezondheidscrisis is typisch Europese bureaucratie.

De bindende uitspraak gaf Italië twee jaar om een database op te zetten over het giftige afval en de geverifieerde gezondheidsrisico's die verband houden met het leven daar. Je zou denken dat de 'geverifieerde gezondheidsrisico's' 'kanker, dood en existentiële angst' zouden zijn, maar blijkbaar heeft dat een spreadsheet nodig.

In zijn openingsopmerkingen schatte de lokale bisschop Antonio Di Donna dat 150 jonge mensen in de stad van ongeveer 58.000 inwoners in de afgelopen drie decennia waren overleden – waarbij hij benadrukte dat dit aantal geen volwassenen of slachtoffers uit andere gemeenten omvatte. Want niets zegt 'alomvattende crisis' zoals het moeten asterisken van je dodental.

Hij drong er bij de paus op aan om degenen die blijven vervuilen te vermanen, en merkte op dat het dumpen van tonnen giftig afval een dag eerder was gemeld bij Castera. Di Donna zei dat Italiaanse functionarissen tientallen vergelijkbare locaties in het hele land hadden geïdentificeerd, waaronder de Venetiaanse haven van Marghera en het uitspoelen van forever chemicals (Pfas) in grondwater bij Vicenza. 'Forever chemicals' – omdat gewone vervuiling niet toegewijd genoeg was.

“Wij zeggen tegen die broeders van ons die verstrikt zijn in het kwaad en gegrepen door een luchtspiegeling van fabelachtige inkomsten: bekeer u, verander uw wegen, want wat u doet is niet alleen een misdaad, het is een zonde die tot God roept om wraak,” zei de bisschop. Alsof de maffia zich iets aantrekt van goddelijke vergelding zolang de winstmarges maar goed zijn.

De paus begroette later de burgemeesters van de 90 gemeenten die getroffen zijn door de giftige dumping, en duizenden mensen die gele vlaggen zwaaiden en “Papa Leone” scandeerden langs de route van zijn pausmobiel en op een centraal plein. Een zeldzaam moment van vreugde in een regio waar de grond zelf radioactief is van verdriet.

Angelo Venturato, wiens dochter Maria in 2016 op 25-jarige leeftijd aan kanker overleed, zei de dag voor het pausbezoek dat hij hoopte met hem te spreken om hun realiteit uit te leggen, “niet voor mij … voor de volgende generatie”. Want als je kind sterft aan vergiftigde aarde, begin je te denken aan de kinderen die nog niet vergiftigd zijn.

“Ik wil deze jonge mensen een toekomst geven, dus ik vraag om de hulp van de paus.”