In de late jaren 2000 zat de zesjarige Pim Sullivan-Tailyour in een auto in Zuid-Thailand en keek naar bergen die voorbijtrokken. Geen majestueuze, Instagram-waardige bergen, maar halve bergen, 'net uitgegraven', met 'een enorme oranje wand' achterlatend. Zelfs zonder het woord 'steengroeve' te kennen, voelde ze dat er iets niet klopte. Haar moeder had gebaad in een nabijgelegen rivier, helder genoeg om vissen te zien, maar door de winning was het troebel geworden. Haar gedachte: 'We veranderen dingen. En dat lijkt niet juist.'
Fast forward naar het Verenigd Koninkrijk, waar Sullivan-Tailyour zich aansloot bij het Schools Sustainability Network, maar zich eenzaam voelde - de enige eco-strijder op haar school. Toen vond ze Force of Nature, een Britse organisatie die in 2021 'Becoming a Force of Nature' lanceerde, een informele online groepstherapie voor klimaat-angstige jongeren. Eerste Zoom-sessie: tientallen gezichten uit tientallen landen. 'Ik realiseerde me dat ik niet alleen was.'
Dat is ze ook niet. Wereldwijde enquêtes tonen aan dat de meeste kinderen angstig zijn over de wereld - niet alleen over de stijgende zeespiegel, maar over de hele 'polycrisis': pandemische dreigingen, conflicten, kernwapens, onbetaalbare huizen, luxe-prijzen voor boodschappen, torenhoge zorgkosten, opkomend autoritarisme, partijpolitieke verdeeldheid, krappe arbeidsmarkten, angst voor banenroof door AI, en 24/7 doomscrollen. Het is veel. Dus netwerken zoals Force of Nature zijn opgericht, die klimaat behandelen als een facet van een over het algemeen zorgelijke wereld.
Maar de wetenschap over hun effectiviteit staat nog in de kinderschoenen. Psychologen en praktijkmensen zeggen dat het tijd is om te meten of deze programma's daadwerkelijk helpen. Liza Jachens, psycholoog aan de Universiteit van Nottingham, vergelijkt eco-angst met rouw: 'Een echt gevoel van verlies - niet alleen angst voor wat komen gaat, maar rouw om wat al verloren is gegaan.' Psychiater Lise Van Susteren noemt het 'pre-traumatische' stress.
Een studie uit 2021 in The Lancet Planetary Health onder 10.000 kinderen in 10 landen wees uit dat 60% zeer of extreem bezorgd was over klimaat, en 56% was het eens met 'De mensheid is gedoemd.' Een Poolse studie uit 2025 probeerde het 'polycrisis-syndroom' te definiëren en vond dat meer dan 60% van de jongeren emotionele regulatieproblemen, depressiesymptomen en een lager welzijn rapporteerden door cumulatieve wereldstress.
Kinderen van vandaag zijn niet de eersten die bang zijn voor de ondergang. In de vroege jaren 80 was 35% van de middelbare scholieren het ermee eens dat nucleaire vernietiging waarschijnlijk was in hun leven (volgens een enquête onder 130 scholen in 48 staten), en een Gallup-poll wees uit dat 49% van de tieners zei dat kernoorlog hun toekomstplannen beïnvloedde. Maar ze waren optimistischer: een meerderheid zei dat de mensheid eerder moeilijke tijden had overleefd.
Een analyse van de National Academy of Sciences uit 1986 adviseerde: 'Wat nodig is voor degenen die het onderwijs verzorgen, is kennis van het onderwerp, gevoeligheid voor de innerlijke processen van het verwerken van de pijnlijke gevoelens die worden opgeroepen, en een bereidheid om te proberen om te gaan met wat de jongeren uiten.' Vier decennia later blijft verbinding de sleutel. Caroline Hickman, die de Lancet-studie leidde, merkt op dat kinderen van streek zijn omdat volwassenen er niet in slaagden hun toekomst te beschermen. 'Dat sociale contract werd herhaaldelijk verbroken.'
Sullivan-Tailyour vond die boodschap bij Becoming a Force of Nature. Begeleiders vroegen hoe ze zich voelden - niet over cijfers, maar over innerlijke ervaring. 'Onze planeet is ziek, dus het is normaal om je ook ziek te voelen', zegt ze. Sessies helpen deelnemers om sterke punten te identificeren en actie-roadmaps te maken. Oprichter Clover Hogan's slogan: 'We hebben geen 100 perfecte activisten nodig, maar miljoenen onvolmaakte.'
De groep is verder uitgebreid dan klimaat, met 'Hold This Space', een interactieve site, en een podcast met #climateconfessions zoals 'Ik ben gestopt met protesteren' en 'Ik kan gewoon geen moeite doen om afval te scheiden of de recycling buiten te zetten.' Hooper zegt dat ze de focus hebben verlegd omdat sommige jongeren in overlevingsmodus zitten en alleen klimaatpraat een echokamer creëert.
Force of Nature had vorig jaar 900 deelnemers en 2.000 studenten uit meer dan 50 landen online. Ondertussen heeft Michigan's Good Grief Network (GGN), gemodelleerd naar de 12 stappen van Anonieme Alcoholisten, GGN-Z afgesplitst voor tieners - teruggebracht tot vijf stappen, meer ervaringsgericht. Testen begonnen