De haven van Churchill, een afgelegen buitenpost in het noorden van Manitoba, ligt het grootste deel van het jaar bevroren en komt alleen tot leven tijdens een zomerflirt van vier tot vijf maanden met de scheepvaart. Maar waar het weer een spelbreker is, is de geografie een wingman - de haven ligt aan de Hudsonbaai en biedt een directe route naar de Labradorzee en de Noord-Atlantische Oceaan, waardoor reizen naar Europa, Afrika en Zuid-Amerika dagen korter worden. Canada's leiders dromen ervan om alles van voedsel tot kritieke mineralen en vloeibaar aardgas (LNG) vanaf deze ijzige drempel te verschepen.

Decennialang waren die dromen meer een terugkerende nachtmerrie, ontspoord door slecht management en knagende vragen of een Arctische haven economisch wel zin heeft. Nu waagt Canada een nieuwe poging, aangewakkerd door klimaatverandering, Amerikaanse tarieven en Europa's energie-kater van aanhoudende wereldwijde conflicten. Premier Mark Carney heeft de uitbreiding aangemerkt als een sleutelproject dat Canada's economie kan transformeren en de handelsafhankelijkheid van de VS kan verminderen, met als doel de niet-Amerikaanse export in het komende decennium te verdubbelen.

Voor buitenstaanders is Churchill de 'IJsbeerhoofdstad van de Wereld', waar toeristen in de late zomer en herfst massaal komen voor noorderlicht, witte dolfijnen, kariboes en natuurlijk ijsberen. Maar het is ook de thuisbasis van Canada's enige Arctische diepzeehaven, geschikt voor ultragrote containerschepen, olietankers en LNG-schepen. Met spoorverbinding naar het zuiden van Manitoba is het een directe lijn naar het grondstofrijke westen van Canada. De haven werd bijna een eeuw geleden geopend en exporteerde vooral graan van de prairies tot 2016, toen producenten voor goedkopere routes kozen. In 2019 heropende de haven voor graan- en bevoorradingsschepen naar Noord-Canada.

Voor de ongeveer 1.000 inwoners van Churchill is havenontwikkeling een kans om honderden banen te creëren en de levenskwaliteit te verbeteren. De haven raakte in verval onder een in Denver gevestigd bedrijf dat het van 1997 tot 2018 bezat, toen de Arctic Gateway Group - een consortium van inheemse en gemeenschapsgroepen - het overnam. 'We wilden ons eigen lot in handen nemen', zei burgemeester Mike Spence, die ook medevoorzitter is van de groep. Sindsdien heeft Ottawa C$ 320 miljoen ($ 235 miljoen) uitgegeven aan onderhoud en herstel, waaronder modernisering van de spoorlijn en infrastructuur. In augustus 2024 verscheepte de haven zijn eerste lading kritieke mineralen naar België.

Nu wordt onderzocht of jaarrond exploitatie haalbaar is, wat Churchill zou kunnen veranderen in een knooppunt voor het leveren van grondstoffen aan Europa en het versterken van Canada's Arctische soevereiniteit. Premier Wab Kinew van Manitoba wil dat LNG-verschepingen in 2030 beginnen, een tijdlijn die zijn politieke tegenstanders afdoen als 'complete verzinsel'. Alex Crawford, assistent-professor Arctische klimaatsystemen aan de Universiteit van Manitoba, bestudeert openwater scheepvaart in de regio en heeft ontnuchterend nieuws: 'IJsvrije scheepvaart het hele jaar door gaat deze eeuw niet gebeuren, zelfs niet met een heel agressief opwarmingsscenario.' IJs vormt zich inconsistent langs de Hudsonbaai, wat navigatie moeilijk maakt zonder dure ijsbrekers - het soort dat Rusland gebruikt met nucleair aangedreven schepen, terwijl Canada's vloot veel kleiner is en plannen voor nieuwe schepen vastlopen in bureaucratie.

Er is ook de vraag of uitbreiding de lokale fauna en de lucratieve toeristenindustrie in gevaar zou brengen. Spence zegt dat die zorg onderdeel zal zijn van betrokkenheid van de gemeenschap, en voegt eraan toe: 'Klimaatverandering is aan de gang. Hoe zal het ijsbeerseizoen er over 10 jaar uitzien?' Hij benadrukt dat de lokale bevolking banen wil, en de kunst is om een balans te vinden. Jean-Paul Rodrigue, hoogleraar Maritiem Bedrijfsbeheer aan de Texas A&M University, is sceptisch en merkt op dat Arctische navigatie duur is, schepen speciale uitrusting nodig hebben en de LNG-vraag constant is, wat jaarrond exploitatie vereist. 'Vanuit een standaard maritiem scheepvaartperspectief slaat het niet veel', zegt hij, eraan toevoegend dat bedrijven extra kosten zullen afwegen tegen het besparen van slechts een paar dagen reistijd. Hij noemt de haven 'een symbool van Canada's Arctische maritieme ambities' dat