Canada heeft besloten dat het uitbreiden van zijn wet op medisch begeleid sterven naar mensen wier enige aandoening een psychische ziekte is, een beetje lijkt op het in elkaar zetten van IKEA-meubels zonder de handleiding - je kunt het maar beter voor onbepaalde tijd uitstellen. De regering kondigde woensdag aan de uitbreiding te pauzeren, met als reden een gebrek aan consensus over wie eigenlijk in aanmerking zou komen.

De stap volgt op een aanbeveling van een parlementair panel eerder dit jaar dat medisch begeleid sterven - in Canada bekend als Maid - niet moest worden uitgebreid naar deze groep. Minister van Justitie Sean Fraser zei: "Hoewel er geen perfecte consensus bestaat over deze kwestie, geloven we dat dit op dit specifieke moment de juiste aanpak is." Wat politicus-taal is voor "we willen dit nu liever niet met een lange stok aanraken."

Voorstanders van uitbreiding van het programma stellen dat het nalaten daarvan de grondwettelijke rechten van mensen met een psychische aandoening schendt en hen gelijke toegang tot gezondheidszorg ontzegt. Een federale zaak ligt nog bij de rechter waarin de eerdere beslissing van de regering om de toegang tot Maid voor mensen met een psychische aandoening uit te stellen, wordt aangevochten. Fraser erkende dat het Hooggerechtshof zich uiteindelijk zou kunnen uitspreken, want niets zegt "uitgemaakte zaak" als een dreigende grondwettelijke uitdaging.

De aankondiging van woensdag betekent dat Canadezen met een psychische aandoening als enige aandoening niet vóór maart 2027 toegang zullen krijgen tot hulp bij sterven, zoals eerder gepland. In plaats daarvan zal de regering in de komende weken een nieuwe wet indienen die die uitbreiding voor onbepaalde tijd opschort. Die voorgestelde wetgeving zal patiënten met een voortschrijdende ongeneeslijke ziekte ook toestaan om vóór hun gezondheidsverslechtering in te stemmen met hulp bij sterven, voordat ze daartoe niet meer in staat zijn - maar laat de uiteindelijke beslissing aan de afzonderlijke provincies. Vervroegde verzoeken zijn momenteel niet legaal onder federale wetgeving, hoewel Quebec ze toestaat voor mensen met ernstige en ongeneeslijke ziekten.

"Dit zijn geen gemakkelijke beslissingen, maar we geloven dat het de juiste zullen zijn," zei Fraser, mogelijk terwijl hij naar de uitgang keek.

Medisch begeleid sterven werd in 2016 legaal in Canada voor mensen met terminale ziekten, die nog steeds de overgrote meerderheid van de gevallen vormen. Na een rechtszaak in Quebec werd het in 2021 uitgebreid naar mensen met ongeneeslijke aandoeningen wier dood niet op korte termijn te verwachten was - bekend als "track two" Maid. Canada zou oorspronkelijk in 2023 uitbreiden naar alleen psychische aandoeningen, maar stelde dit tweemaal uit om de mogelijke uitvoering te bestuderen, wat een chique manier is om te zeggen "we hebben meer tijd nodig om uit te zoeken of dit een goed idee is."

Voorstanders van uitbreiding zeggen dat mensen met een psychische aandoening dezelfde rechten zouden moeten hebben als patiënten met andere soorten ziekten. Claire Brosseau, een vrouw met een behandeling-resistente bipolaire 1-stoornis die deel uitmaakt van de federale zaak, vertelde de BBC eerder dit jaar dat euthanasie haar "een veilige dood" zou bieden. Maar er zijn zorgen geuit over de vraag of psychische aandoeningen door de geneeskunde wel goed genoeg worden begrepen om gepaste geschiktheid te bepalen. "Wanneer ik hoor dat er een gebrek aan consensus is in de medische wereld over de onherstelbare aard van bepaalde psychische aandoeningen, baart dat me echte zorgen," zei Fraser.

Sommige experts hebben ook bredere zorgen geuit dat Canada's hulp bij sterven-programma een middel is geworden om lijden te verlichten voor mensen die beter gediend zouden zijn met betere toegang tot betaalbare huisvesting en gezondheidszorg - niet een laatste redmiddel. In een rapport eerder dit jaar merkte een parlementaire commissie tegenstrijdige meningen op, maar beval Canada aan om "personen wier enige onderliggende medische aandoening een psychische ziekte is, voor onbepaalde tijd uit te sluiten" van hulp bij sterven. Er werd aan toegevoegd dat er een "dringende behoefte is aan meer en billijkere toegang tot adequate geestelijke gezondheidszorg."

De conclusies kwamen nadat commissieleden hadden geluisterd naar artsen, voorstanders en experts uit landen die hulp bij sterven wel toestaan voor mensen met alleen een psychische aandoening, zoals Nederland en België. Niet alle commissieleden waren het eens, en sommigen brachten een afwijkend rapport uit.