Matthew Rhys schreef geschiedenis als de eerste acteur ooit die op één avond twee Emmy's voor beste hoofdrol won, wat doorgaans het soort prestatie is dat een lange, hartelijke speech over nederige afkomst uitlokt. Trouw aan zichzelf bracht Rhys een eerbetoon aan zijn wortels en vertelde hij de "grote en goede mensen van Wales" dat zij "evenzeer koesteraars waren als wie dan ook" en verklaarde: "Wij zijn een klein maar machtig land." Hij voegde er "Diolch yn fawr iawn" aan toe – Welsh voor "heel erg bedankt" – vermoedelijk omdat de ceremonie uitliep en hij het beknopt wilde houden.

Rhys, 51, won de beste hoofdrol voor de bovennatuurlijke Apple-komedie Widow's Bay en de psychologische Netflix-thriller The Beast in Me. Hij studeerde aan de Royal Academy of Dramatic Art (Rada), een van de meest prestigieuze toneelscholen van het VK, en groeide op in Whitchurch, Cardiff, geïnspireerd door Welshe filmhelden Richard Burton en Anthony Hopkins. Maar de zaden van zijn talent werden werkelijk gezaaid op zijn Welshtalige scholen – Ysgol Melin Gruffydd en Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf – waar hij niet alleen een "uitstekende opleiding" kreeg maar ook "veel drama en schoolvoorstellingen", zo heeft hij gezegd.

Medeleerling en BBC Morning Live-presentator Gethin Jones herinnerde zich dat het tweetal samen optrad in een Elvis-show op Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf toen Rhys 17 was. "In het Welsh is er geen 'v', dus liepen we allemaal rond in die shirts met 'Elfis' erop," vertelde Jones aan kijkers, waarmee hij bewees dat taalkundige beperkingen al eeuwenlang Elvis-merchandise verpesten.

"[Rhys] was zelfs toen al een opmerkelijk talent," vertelde de huidige directeur van de school, Matthew Evans, aan The Guardian. Voormalig personeel herinnert zich hoe hij "een publiek en de cast om zich heen wist te enthousiasmeren." De Hollywood-ster houdt nog steeds contact met de school, waarvan ook mede-acteur en vriend Ioan Gruffudd alumni is. Rhys nam tijdens Covid de tijd om met leerlingen te praten, zei Evans, en hij deed mee aan een virtueel afscheid voor zijn voormalige muziek- en dramaleraar. "Hij is een zeer loyale oud-leerling," zei hij. "Hij is erg trots op zijn Welshe taalvaardigheden. Hij prijst ook zijn opvoeding in Welshe culturele activiteiten, zoals de Eisteddfod, als een geweldige springplank voor zijn carrière. Vanaf zeer jonge leeftijd nemen leerlingen deel aan ensembles, allerlei koren, en dat heeft hem uiteraard zo'n fantastische start in het leven gegeven. Ook een liefde voor theater en optreden."

Rhys, wiens partner Keri Russell ook genomineerd was voor haar hoofdrol in het Netflix-drama The Diplomat, heeft gezegd dat het zien van Burton en Hopkins "daar op het scherm me deed geloven dat mijn eigen belachelijke hoop ooit werkelijkheid kon worden. Zij waren het bewijs dat het mogelijk was voor mensen uit Wales om een voet aan de grond te krijgen in de industrie." Vandaag de dag heeft hij zijn eigen benijdenswaardige verzameling prijzen – 10 overwinningen en 58 nominaties volgens IMDb – waaronder nog een Emmy in 2018 voor The Americans. Zijn sterrencarrière omvatte rollen zo divers als de homoseksuele advocaat Kevin Walker in de Amerikaanse serie Brothers & Sisters tot de Welshe dichter Dylan Thomas in The Edge of Love.

Succes was niet gegarandeerd en zelfs toen het kwam, werd het onderbroken door periodes van droogte, wat de reden is dat hij graag iets terugdoet. Hij is ambassadeur voor Into Film Cymru, dat docenten helpt film te onderwijzen als onderdeel van het curriculum voor Wales. Het is "net zoveel geluk als talent," heeft hij gezegd. Na The Graduate – hij speelde Benjamin Braddock in het Gielgud Theatre in Londen in 2000 – werkte hij een jaar niet. "En het was op het nippertje of ik door zou gaan." Hij overwoog andere beroepen buiten de industrie, waaronder toetreden tot het Britse leger. Zelfs na succes waren er tegenslagen – een verprutste James Bond-auditie bijvoorbeeld – en hij zat nog steeds lange periodes zonder werk, wat "je nederig houdt."

Misschien is dat de reden waarom de Welshe pessimist in hem, bij het vernemen van zijn dubbele Emmy-nominatie dit jaar, zei: "Nou, dit is het, dit is het hoogtepunt van alles, vanaf nu gaat het bergafwaarts," vertelde hij aan Wales Online voorafgaand aan de ceremonie van maandag. Er is niet veel tijd voor celeb