De overheid geeft 25 keer zoveel uit aan uitkeringen voor jongeren dan aan ondersteuning om hen aan het werk te krijgen, aldus Alan Milburn, auteur van een groot onderzoek naar jeugdinactiviteit. Oud-minister Milburn noemde dit 'beschamend' en verklaarde, met bijna een miljoen jongeren die niet werken, studeren of een opleiding volgen (Neet), dat een volledige 'systeemreset' nodig is.

In een exclusief interview met Sunday with Laura Kuenssberg zei Milburn dat het absoluut noodzakelijk is dat Labour het socialezekerheidsstelsel hervormt, ook al heeft de regering enkele geplande hervormingen in de ijskast gezet vanwege tegenstand van hun eigen parlementsleden. Het eerste deel van zijn door de overheid opgedragen rapport wordt deze week gepubliceerd.

Milburns berekeningen zijn gebaseerd op uitgaven voor 16- tot 24-jarigen aan kernwerkgelegenheidsprogramma's gefinancierd door het Department for Work and Pensions en Jobcentre Plus, versus uitgaven aan belangrijke uitkeringen zoals Universal Credit, Job Seekers' Allowance, PIP en Disability Living Allowance. De volledige methodologie verschijnt later deze week in het rapport.

De voormalige Labour-minister van Volksgezondheid onder Tony Blair werd door de regering gevraagd te onderzoeken waarom zoveel jongeren niet werken, studeren of een opleiding volgen - het hoogste niveau in meer dan tien jaar. Van oktober tot december 2025 waren er 957.000 Neet-jongeren in het VK, gelijk aan 12,8% van die leeftijdsgroep, volgens het Office for National Statistics (februari). Meer dan de helft was economisch inactief, niet eens op zoek naar werk.

Milburns eerste rapport, dat deze week uitkomt, zal concluderen dat het probleem voortkomt uit wijdverbreid falen van de staat. 'Dit is een falen van het socialezekerheidsstelsel, maar het is een falen van het schoolsysteem, het vaardighedensysteem, het gezondheidssysteem,' zei hij tegen het programma. 'We geven geen prioriteit aan het in een situatie brengen waarin jongeren kunnen leren of verdienen, en in plaats daarvan transporteren we ze naar de wereld van uitkeringen met onberekenbare kosten voor hun levenskansen.'

Hij benadrukte een centrale bevinding: de ongelijkheid tussen geld dat wordt besteed aan het ondersteunen van jongeren met een uitkering versus door de overheid gefinancierde werkgelegenheidsprogramma's. 'Wat beschamend is, is dat voor elke £25 die we uitgeven om jongeren in de uitkering te houden, we slechts een pond uitgeven om hen via werkondersteuning aan het werk te krijgen,' zei hij.

Milburns belangrijkste aanbevelingen komen later dit jaar, maar hij drong erop aan dat er een systeemreset moet komen, inclusief hervorming van de uitkeringen. In reactie op zenuwachtige Labour-parlementsleden zei hij: 'Labour is wat er op het blikje staat. Het is de partij van werk. Werk geeft doel. Werk geeft inkomen. Werk geeft betekenis.' Hij voegde eraan toe: 'Hervorming van de sociale zekerheid is absoluut essentieel en moet gebeuren. Maar het moet binnen de context van een bredere reeks hervormingen van staatsinstellingen.'

Het rapport zal ook wijzen op toenemende geestelijke gezondheidsproblemen onder jongeren, maar Milburn betoogde dat dergelijke diagnoses niet mogen betekenen dat er niet van hen wordt verwacht of aangemoedigd om de werkvloer op te gaan. Hij merkte op dat er minder deeltijdbanen bestaan, en herinnerde zich dat hij op 13-jarige leeftijd in Newcastle werd ontslagen van een krantenwijk omdat hij, net als 'alle puberjongens,' niet uit bed kon komen. 'Het is de enige keer in mijn leven tot nu toe dat ik ooit ergens ben ontslagen,' zei hij. Maar hij leerde over 'inspanning en beloning.' Tegenwoordig, zei hij, 'verdwijnen instapbanen, dus de banen die je vroeger kon krijgen voor de eerste trede van de ladder, die zijn weg.'