Dziesiątki milionów lat temu rzeka San Juan na terenie dzisiejszego południowego Utah miała wiele wspólnego z dzisiejszym Missisipi: leniwy, meandrujący nurt płynący przez stosunkowo płaską równinę uformowaną w starożytnym środowisku morskim. Nieobciążona surowym terenem, wybierała malowniczą trasę w dół zbocza, jak to rzeki mają w zwyczaju, gdy nikt nie każe im się spieszyć.

Potem płaskowyż Kolorado musiał to wszystko zepsuć. Siły geologiczne wypchnęły płaskowyż w górę, a gdzieś w późniejszych etapach tej „wciąż zagadkowej” historii – począwszy od około 20 milionów lat temu – wypiętrzenie podniosło źródła San Juan, zwiększając nachylenie rzeki i przyspieszając jej bieg. Siła erozyjna wody wzrosła, a rzeka zaczęła żłobić swą krętą ścieżkę coraz głębiej i głębiej w skale liczącej 300 milionów lat. Projekt remontowy natury, wciąż bardzo aktualny.

Dziś, w swej zachodniej podróży do jeziora Powell, San Juan płynie przez uderzający szereg wciętych meandrów zwanych „goosenecks” (gęsie szyje). Astronauta na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej sfotografował surową pustynną topografię 6 października 2026 roku, przypuszczalnie robiąc sobie przerwę od ważnych obowiązków orbitalnych, by podziwiać zaangażowanie Utah w dramatyczną geologię.

W Parku Stanowym Goosenecks w Utah rzeka płynie przez kanion o głębokości 1000 stóp (300 metrów). Miejscami niemal zawija się na siebie w zakrętach w kształcie podkowy – jeden odcinek jest tak kręty, że rzeka pokonuje 5,5 mili (8,9 kilometra) między dwoma punktami, które dzieli zaledwie 1,3 mili (2,1 kilometra) w linii prostej – jak leci wrona, a raczej gęś. To geologiczny odpowiednik wybrania drogi do kuchni przez salon.

Za dnia gęsie szyje to niezwykły cud geologiczny. Nocą widowiskiem staje się ciemne niebo tego obszaru. Odległe, wysokopustynne położenie parku i widoki na niebo w 360 stopniach przyniosły mu w 2021 roku status Międzynarodowego Parku Ciemnego Nieba. Według DarkSky International, obiekty takie jak Podwójna Gromada w Perseuszu i chmura gwiazd Messier 24 w ramieniu spiralnym Strzelca Drogi Mlecznej są widoczne z parku gołym okiem. W listopadzie 2026 roku ciemne niebo daje szansę na obserwację kilku rojów meteorów, przy czym Północne Taurydy, Południowe Taurydy i Leonidy osiągają szczyty w ciągu miesiąca.

Fotografia astronauty ISS075-E-188830 została wykonana 6 października 2026 roku aparatem cyfrowym Nikon Z9 z ogniskową 400 milimetrów. Została udostępniona przez ISS Crew Earth Observations Facility oraz Earth Science and Remote Sensing Unit w NASA Johnson Space Center i wykonana przez członka załogi Expedition 75. Obraz został przycięty i wzmocniony w celu poprawy kontrastu, a artefakty obiektywu usunięto. Program Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wspiera laboratorium w ramach ISS National Lab, aby pomóc astronautom w wykonywaniu zdjęć Ziemi o największej wartości dla naukowców i społeczeństwa oraz w udostępnianiu tych obrazów bezpłatnie w internecie. Dodatkowe zdjęcia wykonane przez astronautów i kosmonautów można obejrzeć w NASA/JSC Gateway to Astronaut Photography of Earth. Zdjęcie: Bob Wick (BLM), via Flickr. Tekst: Lindsey Doermann.