In een bestuurskamer in Oban, Schotland, keken trustees van de Scottish Association for Marine Science (Sams) al lang door het raam naar de golven van de Atlantische Oceaan. Maar sinds vorige maand heeft de oceaan een letterlijke stoel aan tafel - de 140 jaar oude instelling heeft de zee benoemd tot formeel trustee, compleet met een menselijke vertegenwoordiger om zijn mening te geven over bedrijfsbeslissingen.

Directeur Nick Owens, een marien wetenschapper, realiseerde zich dat de mensheid zich weliswaar bewust is geworden van haar planetaire impact, maar dat ethische beslissingen hardnekkig antropocentrisch blijven. Geïnspireerd door de band van inheemse culturen met de natuur en een groeiende wereldwijde drang naar juridische erkenning van het milieu, besloot Owens dat de oceaan een stem nodig had - niet alleen een mooi uitzicht.

Sams sluit zich aan bij een kleine maar opkomende beweging: Faith in Nature, een eco-schoonheidsbedrijf, maakte de natuur in 2022 tot bestuurslid, en ongeveer 25 andere organisaties in Groot-Brittannië, Frankrijk, België, de VS en Australië zijn gevolgd. Een Franse Groene partij-Kamerlid stelde zelfs een wet voor die natuurvertegenwoordiging in grote bedrijfsbesturen verplicht stelt.

Om het te laten werken, riep Sams een werkgroep bijeen om lastige vragen aan te pakken: Hoe definieer je 'oceaan'? (Wereldwijd, inclusief zeebodem en lagere luchtruim, exclusief menselijke activiteiten.) Wie spreekt ervoor? (Milieujurist Helen Mitcheson, die de eerste vergadering moest onderbreken na 20 minuten oceaanloos geklets.) Krijgt het vetorecht? (Nee, maar het krijgt inspraak in alle discussies.)

De zet is niet alleen symbolisch - het mandaat van de oceaan-trustee wordt toegevoegd aan de statuten van Sams om beschuldigingen van greenwashing te voorkomen. Owens geeft toe dat het kan leiden tot het afwijzen van lucratieve contracten of het mijden van industrieën zoals aquacultuur. Maar hij benadrukt dat het doel objectieve, feitelijke begeleiding is: 'We kunnen besluiten niet met een bepaalde industrie samen te werken, maar dat hebben we nog niet gedaan.'

Intern is de verschuiving verrassend soepel verlopen. Owens hoort nu personeel tijdens de koffiepauze vragen: 'Wat zou de oceaan hiervan vinden?' Hij hoopt dat het besluit duurzaamheid zal bevorderen en filantropische financiering zal aantrekken, met het argument dat het kapitalisme ons in deze puinhoop heeft gebracht en bestuurskamers de sleutel zijn om eruit te komen. 'Ik geloof oprecht dat dit over een jaar of tien gangbare praktijk zal zijn,' zegt hij.