Twee weken geleden stierf Yves Sakila op een straat in Dublin nadat hij bijna vijf minuten lang door beveiligers werd vastgepind. De 35-jarige man van Congolese afkomst werd beschuldigd van het stelen van een fles parfum uit een warenhuis. Toen de politie arriveerde, was Sakila al dood. Dr. Ebun Joseph, Ierlands speciale rapporteur voor raciale gelijkheid en racisme, noemt het het 'George Floyd-moment' van het land – een grimmige mijlpaal waar geen natie naar streeft.

Het incident heeft de comfortabele mythe doorbroken dat Ierland immuun zou zijn voor de gewelddadige raciale excessen die elders, met name in de Verenigde Staten, voorkomen. Dr. Joseph wijst op een geloof in 'Iers exceptionalisme' rond ras, geworteld in Ierlands eigen geschiedenis van Britse kolonisatie. 'Dit gebeurt niet in Ierland', zeggen mensen tegen zichzelf, aldus Joseph. Maar het gebeurt wel. Ze merkt ook de verontrustende stilte op van omstanders die 4 minuten en 44 seconden toekeken zonder in te grijpen. 'Ik hoorde niemand zeggen: "Nee, stop, genoeg"', zegt ze. 'Dat moet in ons geheugen gegrift staan.'

Dr. Joseph uit grote frustratie over de reactie van de staat. De autopsie was niet doorslaggevend en de Garda (Ierse politie) benadrukte herhaaldelijk dat Sakila een oudere man tegen de grond sloeg tijdens zijn vlucht voor de beveiliging – een bewering die volgens Dr. Joseph diende als afleiding. Zij en anderen kregen te maken met online aanvallen van mensen die argumenteerden: 'Je hebt het over iemand die een dief was, je vraagt niet naar de oude man die werd neergeslagen.' Dr. Joseph vindt de beschuldigingen onvoldoende onderbouwd. 'Het zou geweldig zijn als we konden geloven wat we horen', zegt ze, maar voegt eraan toe dat vertrouwen schaars is. Wat verifieerbaar is uit beeldmateriaal: vijf beveiligers hielden Sakila vast met wat lijkt op buitensporig geweld, wat leidde tot zijn dood. Dit roept een voor de hand liggende vraag op: hoe kan een autopsie niet doorslaggevend zijn onder deze omstandigheden?

Iers racisme, betoogt Dr. Joseph, is verraderlijk omdat het zich verschuilt achter zorgen over immigratie en woningnood – waarbij immigranten gemakshalve voor beide de schuld krijgen. Ze wijst op een flagrante inconsistentie: Ierlands grootste immigrantenpopulatie komt uit het VK, en witte immigranten worden behandeld als 'welkomer, acceptabeler' dan nieuwkomers uit overwegend zwarte landen. 'Als we niet klagen over immigratie uit het VK, dan toont dat aan dat immigratie niet het probleem is. Het gaat om een bepaalde groep mensen.'

De stemming in Ierland is snel verzuurd. Vorig jaar zorgden een reeks aanvallen voor angst onder immigrantengemeenschappen in Dublin, gevolgd door gewelddadige protesten bij asielhotels. Deze anti-immigratie vijandigheid heeft een algemeen gevoel van 'onveiligheid en onzekerheid' gecreëerd onder zwarte mensen, ongeacht of ze zelf immigranten zijn. Ten tijde van zijn dood woonde Sakila al meer dan 20 jaar in Ierland.

Dr. Joseph gelooft dat het probleem diep zit – tot in het hart van de gevestigde orde. Toch is er geen brede erkenning van een serieuze racisme-crisis. 'Je kunt niet repareren wat je niet accepteert, wat je niet kunt benoemen, wat je niet identificeert', zegt ze. 'Zelfs op hoge plaatsen, in overheidskantoren – mensen die beter zouden moeten weten – blijven ze argumenteren', waarbij sommigen beweren dat racisme niet echt bestaat. Wanneer ze collega's de racistische beledigingen laat zien die ze online ontvangt, wuiven sommigen het weg als bots uit de VS. 'Ontkenning is een groot probleem.'

Zou Sakila's dood eindelijk een ommekeer kunnen forceren? Dr. Joseph hoopt dat het als een wake-up call kan dienen – maar haar twijfels zijn hoorbaar. Ze waarschuwt voor de onvermijdelijke backlash die zwarte mensen ervaren als ze hun mond openen. 'Er is een hoge prijs verbonden aan het uitspreken', zegt ze. 'Je wordt het zwijgen opgelegd, uitgedaagd, beschuldigd van ondankbaarheid. Waarom zouden we dankbaar moeten zijn als racisme – persoonlijk en structureel – nog steeds in je gezicht plaatsvindt?'

Toch breekt hoop door als ze spreekt over de jongere generatie zwarte Ieren, die een nieuw gevonden vertrouwen en eigenaarschap over hun identiteit tonen. 'Veel jonge zwarte mensen spreken zich uit over hun...