Gdy reszta Ameryki Północnej się gotowała, jesienne liście i chłodna, rześka pogoda wciąż wydawały się odległymi, obcymi konceptami na większości kontynentu na początku września 2026 roku. Ale jesień przychodzi wcześnie w tundrze i subarktycznych ekosystemach Nunavut, w dalekiej północnej Kanadzie.

Żywe oznaki sezonu już przetaczały się przez krajobraz 6 września, gdy OLI (Operational Land Imager) na Landsat 9 uchwycił obraz rzeki Coppermine wijącej się przez niskie krzewy i roślinność tundry w górę rzeki od Kugluktuk, społeczności u ujścia rzeki. Drugi obraz pokazuje ten sam obszar 27 lipca 2026 roku, gdy roślinność była jeszcze zielona.

Region jest znany z wierzb i brzóz, borówek, bearberries i innych niskich roślin tundry, które każdej jesieni zmieniają się w odcienie czerwieni, pomarańczu i żółci. Analiza siedmiu lat danych satelitarnych przeprowadzona przez NASA i South Dakota State University wykazała, że liście w regionie zaczynają się zmieniać na początku września i osiągają szczyt w połowie miesiąca, co czyni to jedno z pierwszych miejsc na kontynencie północnoamerykańskim, gdzie zmieniają kolor. Ale mrugnij, a możesz to przegapić: analiza wykazała również, że regiony dalekiej północy mają tendencję do krótszych okresów szczytowego koloru – czasami tydzień lub mniej – w porównaniu do wielu obszarów na niższych szerokościach geograficznych.

Jesienią liście zmieniają kolor, gdy tracą chlorofil, cząsteczkę, której rośliny używają do syntezy pokarmu. Chlorofil sprawia, że rośliny wyglądają na zielone, ponieważ pochłania czerwone i niebieskie światło słoneczne, gdy uderza ono w powierzchnię liści. Jednak chlorofil nie jest stabilnym związkiem i rośliny muszą go stale syntetyzować, proces wymagający obfitego światła słonecznego i ciepłych temperatur. Gdy temperatury spadają i dni się skracają jesienią, poziom chlorofilu również spada.

Gdy stężenie chlorofilu spada, zieleń znika z liści, dając szansę innym pigmentom – karotenoidom i antocyjanom – na przejęcie sceny. Karotenoidy pochłaniają niebiesko-zielone i niebieskie światło, więc w przypadku braku chlorofilu powodują, że liście wyglądają na żółte. Antocyjany pochłaniają niebieskie, niebiesko-zielone i zielone światło, więc światło odbijające się od pigmentów wydaje się czerwone.

Naukowcy-obywatele mają okazję pomóc naukowcom NASA w śledzeniu jesiennych kolorów i wnieść wkład do długoterminowych baz danych środowiskowych dzięki GLOBE North American Phenology Campaign. Uczestnicy obserwują i rejestrują zmiany koloru liści podczas wiosny i jesieni, pomagając naukowcom zrozumieć reakcje roślin na zmiany klimatu i środowiska.

Obrazy NASA Earth Observatory autorstwa Michala Garrison, wykorzystujące dane Landsat z U.S. Geological Survey. Tekst Adama Voilanda.