Samah al-Daabla, moeder van de vierjarige Mayaseen, vertelde de BBC: “We werden om twee uur ’s nachts wakker van haar gegil. Toen mijn man de zaklamp aanzette, rende de wezel weg. Ik keek naar de hand van mijn dochter en die zat onder het bloed. Alles was bebloed.”

In de Gazastrook, al verwoest door oorlog, worden de dagelijkse gevechten nu geleverd met ratten, stadswezels en ander ongedierte dat ziektes verspreidt. Hulpverleners roepen op tot dringende maatregelen om een volksgezondheidscrisis te bestrijden. Cogat, het Israëlische defensieorgaan dat de grensovergangen van Gaza controleert, zegt dat het samenwerkt met internationale organisaties “om sanitaire behoeften aan te pakken.”

Mayaseen kreeg een tetanusinjectie in een ziekenhuis in Gaza-Stad, maar had dagenlang last van koorts en braken. Ze herstelt nu in de tent van haar familie. Op sociale media verschenen onlangs beelden van ratten die tekeergaan in kampen voor ontheemde gezinnen, en van pasgeborenen, zieken en ouderen na aanvallen van knaagdieren. Een grootmoeder met zenuwschade door diabetes vertelde dat delen van haar tenen waren afgebeten.

Een recent onderzoek, aangehaald door VN-agentschappen, wees uit dat in 80% van de locaties waar ontheemde gezinnen nu wonen, knaagdieren of ongedierte vaak zichtbaar zijn, wat zo’n 1,45 miljoen mensen treft. Knaagdieren kunnen schade toebrengen via beten, krabben, urine, uitwerpselen en vlooien, wat leidt tot luchtweg- en huidziekten, bloedinfecties en voedselvergiftiging.

Dr. Reinhilde Van De Weert, de lokale WHO-vertegenwoordiger, zegt dat de plagen “helaas het voorspelbare gevolg zijn van een ingestorte leefomgeving.” Meer dan zes maanden nadat de VS een staakt-het-vuren in Gaza bewerkstelligde, heeft dat niet de gehoopte humanitaire verbeteringen opgeleverd en lijkt de vooruitgang vastgelopen. Regelmatige dodelijke luchtaanvallen gaan door, waarbij Israël zegt dat het Hamas aanvalt – dat de oorlog ontketende met zijn aanval en massale gijzeling in oktober 2023 – en Hamas heeft zich niet gecommitteerd aan ontwapening.

Er heeft geen wederopbouw plaatsgevonden. Gazanen hebben nog geen van de 200.000 caravans die Palestijnse functionarissen zeggen nodig te hebben als tijdelijke woningen. Met ongezuiverd rioolwater dat door veel overvolle kampementen stroomt, zijn ze broedplaatsen geworden voor knaagdieren. In het warmere lenteweer gedijen de dieren in enorme vuilnisbergen die naast tenten zijn opgestapeld.

Veel ouders zeggen dat ze ’s nachts de wacht houden om hun kinderen en bezittingen te beschermen. “We kunnen niet slapen! Als we slapen, bijten ze de kinderen en verstoren ze ons. Er zijn zoveel wezels en ratten – een abnormaal aantal,” zegt Rizq Abu Laila, die naast een vuilstort in Gaza-Stad woont met zijn vier jonge kinderen, van wie er één kanker heeft. “Ze gaan in het afval en vechten omdat er zoveel zijn. Ik zweer dat we het niet kunnen verdragen. De ratten hebben onze kleren gescheurd en ons meel opgegeten. Er zijn muggen en vieze geuren. We roepen internationale instellingen op om ons te helpen.”

VN-agentschappen zeggen dat ze werken aan ongediertebestrijding, drainage en sanitaire voorzieningen. “Wat nodig is, is een zeer grootschalige campagne om de afval- en puinproblemen in heel Gaza aan te pakken,” zegt Ettie Higgins, plaatsvervangend vertegenwoordiger van Unicef voor Palestina in Deir al-Balah. “Leidingen zijn vernietigd en zuiveringsinstallaties zijn vernietigd, dus we proberen onze ondersteuning op te schalen om het afvalwater en rioolwater te beheren.”

Humanitaire werkers willen meer zwaar hijsmaterieel en reserveonderdelen voor bestaande machines om afval op te ruimen, plus toegang tot de grote stortplaatsen van Gaza in het oostelijke deel van de strook, dat nu volledig onder Israëlische militaire controle staat. Uiteindelijk zal het vervangen van beschadigde faciliteiten vereisen dat Israël de invoer van vitale benodigdheden toestaat, van chemicaliën tot leidingen, die het momenteel om veiligheidsredenen beperkt, uit angst dat ze door Hamas voor wapens kunnen worden gebruikt.

In een verklaring aan de BBC zegt Cogat dat het “in samenwerking met de VN en de internationale gemeenschap werkt om een respons mogelijk te maken op het gebied van sanitaire voorzieningen en essentiële infrastructuur,” inclusief het coördineren van afvalverwijdering, het faciliteren van de invoer van apparatuur en vrachtwagen- en tankertoegang voor hulporganisaties. Cogat zegt dat het onlangs bijna 1000 rattenvallen heeft toegestaan.