Herinner je je nog die tijd dat je dacht dat wormgaten coole shortcuts door het universum waren? Sorry, maar natuurkundigen zijn hier om die fantasie opnieuw te verpesten. Een nieuwe studie herinterpreteert Albert Einstein en Nathan Rosens 'brug' uit 1935 - de wiskundige link tussen twee symmetrische kopieën van ruimtetijd - als iets veel vreemders dan een kosmische metro.

Terug in 1935 probeerden Einstein en Rosen geen galactische omleiding te bouwen. Ze worstelden met hoe kwantumvelden zich gedragen in gekromde ruimtetijd, in de hoop zwaartekracht te verzoenen met kwantummechanica. Het label 'wormgat' kwam later, vooral uit speculatieve natuurkunde uit de late jaren 1980 en veel sci-fi. In werkelijkheid knijpen Einstein-Rosen-bruggen sneller dicht dan licht eroverheen zou kunnen reizen, waardoor ze niet-betraalbaar, onstabiel en in wezen wiskundige spoken zijn.

Maar Enrique Gaztanaga en zijn collega's van de Universiteit van Portsmouth beweren dat de oorspronkelijke brug wijst op iets vreemders: een spiegel in ruimtetijd die twee microscopische pijlen van tijd verbindt. Denk niet aan een tunnel door de ruimte, maar aan twee complementaire componenten van een kwantumtoestand - één waarin de tijd vooruit stroomt, één waarin hij achteruit stroomt. Dit is niet alleen filosofisch gepeins; het zou de zwarte-gaten-informatieparadox kunnen oplossen die Stephen Hawking in 1974 identificeerde, waarbij zwarte gaten informatie lijken te wissen. De truc is dat informatie niet verdwijnt - hij schakelt gewoon van tijdsrichting.

Deze interpretatie biedt ook een nette verklaring voor een hardnekkig kosmisch mysterie: de kosmische achtergrondstraling vertoont een kleine asymmetrie die standaardmodellen niet gemakkelijk kunnen verklaren. Spiegelkwantumcomponenten zouden de boosdoener kunnen zijn. En de oerknal zelf was misschien niet het begin, maar een 'stuiter' tussen twee tijdsomgekeerde fasen van kosmische evolutie. Ons universum zou zelfs het inwendige van een zwart gat uit een ouderuniversum kunnen zijn.

Dus nee, je zult niet snel door een wormgat naar Andromeda hoppen. Maar je zou wel een consistente kwantumfoto van zwaartekracht kunnen krijgen waarin de tijd beide kanten op stroomt. Dat is het soort revolutie dat geen ruimteschip nodig heeft - alleen een heel goede theoretisch natuurkundige en de bereidheid om alles opnieuw te overdenken.