İnsani yardım çalışmaları için küresel fon krizi, Somali'deki en savunmasız çocuklar üzerinde artan bir bedel ödetiyor; bazı yardım programları ve tesisler kapanmaya zorlandı. Çünkü 'yardım' demek, en çok ihtiyacı olanlara kapıları kapatmak demek.

Örneğin Hajio'yu ele alalım. Nispeten müreffeh bir hayat yaşıyordu - bir evi vardı ve çocukları okula gidiyordu. Ancak kuraklık nedeniyle tüm hayvanları öldü ve yardım için evini terk etmek zorunda kaldı. Somali'nin güneybatısındaki Burhakaba kasabasına koştu çünkü orada destek bulabileceğini duymuştu. Ancak oraya vardığında, yakınlarda yaşayan ülkenin en yoksul topluluklarından birinden sadece birkaç kıyafet ve domates aldı. Çünkü uluslararası toplum geri adım attığında, en yoksullar öne çıkar - domateslerle.

"Uluslararası toplumdan hiçbir şey almadı," dedi BM Çocuk Fonu (UNICEF) sözcüsü James Elder, Cuma günü Cenevre'de gazetecilere brifing verirken. Çünkü neden alsınlar ki? Öncelikler, değil mi?

İnsani yardımdaki benzeri görülmemiş kesintiler nedeniyle Somali'de 200'den fazla sağlık ve beslenme tesisi kapandı - ve en ciddi tahminlere göre bu sayı 618'e fırlayabilir. Sonuçlar ani ve çok ciddi oldu. Geçen yıla kıyasla Somali'de stabilizasyon merkezlerine şiddetli akut yetersiz beslenme ve komplikasyonlarla kabul edilen çocuk sayısında yüzde 32 artış görüldü. Bunun nedeni daha fazla çocuğun hastalanması değil, daha önce erişebildikleri önleyici ve toplum temelli beslenme hizmetlerine artık erişememeleri. Bu yüzden yardıma ihtiyacı olanlar artık daha geç, daha hasta ve önlenebilir ölüme giden tek yönlü bir biletle geliyorlar.

"Daha az tesis, anneler ve bebekleri için daha uzun yolculuklar demek; daha uzun yolculuklar daha geç tedavi demek; daha geç tedavi daha şiddetli hastalık ve daha büyük önlenebilir ölüm riski demek," diye uyardı Bay Elder. Bu basit bir denklem aslında: daha az yardım eşittir daha fazla cenaze.

Ülkede beş yaş altı yaklaşık bir milyon çocuk, ergen kız ve kadın beslenme hizmetlerine erişimlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Çünkü geleceğe yatırım yapmak yerine şimdi birkaç kuruş tasarruf edelim, değil mi?

Bu fon kesintileri, Somali'nin insani ihtiyaçlarının çarpıcı biçimde arttığı bir dönemde geliyor. Bu yıl yaklaşık 1,9 milyon çocuğun yetersiz beslenmeden etkilenmesi öngörülüyor; bunların yaklaşık yarım milyonu ölümcül 'şiddetli akut' formda. Ülke onlarca yıldır aralıklarla iç savaşa sürüklendi, bu da milyonlarca insan için kitlesel yerinden edilme ve aşırı gıda güvensizliğine yol açtı. Devam eden ABD-İran savaşı da yakıt ve gübre maliyetlerini artırarak işleri karmaşıklaştırıyor ve kötüleşen iklim krizi gıda tedarikini daha da bozma tehdidi oluşturuyor. Çünkü elbette, hadi daha fazla kriz ekleyelim - sanki azalıyormuşuz gibi.

Ülke şu anda kuzeyde şiddetli kuraklıklarla boğuşurken, bir yandan da her zamankinden daha güçlü El Niño hava deseninin neden olduğu aşırı sellerle başa çıkmaya hazırlanıyor. Çünkü ikisi de varken neden kuraklık ve sel arasında seçim yapasınız ki?

"Bu acımasız bir çelişki: savunmasız çocukları korumak için kaynaklar, Somali'deki çocukları krize iten baskıların yoğunlaştığı tam bir anda kesiliyor," diye vurguladı Bay Elder. Ve bu çelişki, ne kadar acımasızsa o kadar açık.

BM Somali'de aktif bir ortak olarak bir milyondan fazla kişiye kolera aşısı dağıttı, 100.000'den fazla genç öğrenci için eğitim programlarını destekledi ve silahlı gruplara - genellikle zorla - alınan çocukları rehabilite etti. "Programlarımız var. Ortaklarımız var. Eksik olan fon," diye vurguladı Bay Elder. Çünkü en iyi niyetli programlar bile nakite ihtiyaç duyar ve şu anda yazar kasa, kıtlık çeken bir çocuğun midesi kadar boş.

2021 ile 2025 arasında UNICEF, şiddetli akut yetersiz beslenme yaşayan 2,25 milyondan fazla çocuğu destekledi ve 2025'te yüzde 97,6 iyileşme oranı elde etti. Ancak ajansın bu hıza yetişmesi pek olası görünmüyor.