Choroba Alzheimera, postępujące zaburzenie mózgu, które jest jednocześnie główną przyczyną demencji na świecie, od dawna jest źródłem frustracji dla naukowców i przekleństwem dla milionów. Pomimo dziesięcioleci wysiłków i miliardów finansowania, lekarstwo pozostaje nieuchwytne. Nowe terapie oparte na przeciwciałach skierowanych przeciwko amyloidowi β (Aβ) pojawiły się niedawno, ale ich korzyści są co najwyżej skromne. Są też drogie i mogą wywoływać skutki uboczne związane z układem odpornościowym, co jest mniej więcej tak pomocne, jak gaśnica, która wypełnia pomieszczenie dymem.

Wkracza arginina, naturalnie występujący aminokwas, który jest już dostępny jako suplement bez recepty i kosztuje mniej więcej tyle, co przeciętna kanapka. Badanie opublikowane w Neurochemistry International przez naukowców z Kindai University i instytucji partnerskich wykazało, że arginina może zmniejszyć gromadzenie się szkodliwych białek Aβ w modelach zwierzęcych choroby Alzheimera. Arginina działa również jako bezpieczny chaperon chemiczny, pomagając białkom utrzymać prawidłową strukturę – w zasadzie strażnik korytarzowy dla cząsteczek.

Zespół, w skład którego wchodzili doktorantka Kanako Fujii i profesor Yoshitaka Nagai z Katedry Neurologii na Wydziale Medycyny Kindai University w Osace, wraz z profesorem nadzwyczajnym Toshihide Takeuchi, podkreślił, że dawki i metody zastosowane w tym badaniu zostały specjalnie zaprojektowane do celów badawczych i nie są takie same jak produkty komercyjne. Więc proszę, nie zaczynaj jeszcze przyjmować argininy z lokalnej apteki.

W eksperymentach laboratoryjnych naukowcy najpierw wykazali, że arginina może blokować tworzenie się agregatów Aβ42, które są uważane za szczególnie toksyczne. Efekt wzrastał wraz z wyższymi stężeniami, bo czasami więcej znaczy więcej. Następnie przetestowali doustną argininę w dwóch dobrze ugruntowanych modelach Alzheimera i w obu przypadkach leczenie argininą zmniejszyło akumulację Aβ i złagodziło jej szkodliwe skutki.

„Nasze badanie pokazuje, że arginina może hamować agregację Aβ zarówno in vitro, jak i in vivo” – wyjaśnia prof. Nagai. „To, co czyni to odkrycie ekscytującym, to fakt, że arginina jest już znana jako klinicznie bezpieczna i niedroga, co czyni ją bardzo obiecującym kandydatem do repositioningu jako opcji terapeutycznej w AD”.

W modelu mysim korzyści wykraczały poza zmniejszenie gromadzenia się białek. Arginina obniżyła poziom płytek amyloidowych i zmniejszyła ilość nierozpuszczalnego Aβ42 w mózgu. Leczonym myszom radziły sobie również lepiej w testach behawioralnych, co prawdopodobnie oznacza, że nawigowały w labiryntach z mniejszą liczbą błędnych zakrętów. Naukowcy odkryli, że arginina zmniejszyła aktywność genów związanych z cytokinami prozapalnymi, które są powiązane z neurozapaleniem – główną cechą Alzheimera. Sugeruje to, że arginina może nie tylko zapobiegać szkodliwej agregacji białek, ale także szerzej chronić komórki mózgowe.

„Nasze odkrycia otwierają nowe możliwości opracowania strategii opartych na argininie dla chorób neurodegeneracyjnych spowodowanych nieprawidłowym fałdowaniem i agregacją białek” – zauważa prof. Nagai. „Biorąc pod uwagę doskonały profil bezpieczeństwa i niski koszt, arginina mogłaby zostać szybko przeniesiona do badań klinicznych nad Alzheimerem i potencjalnie innymi pokrewnymi zaburzeniami”.

Badanie podkreśla rosnące zainteresowanie repositioningiem leków, który polega na znajdowaniu nowych zastosowań dla istniejących, dobrze ugruntowanych związków. Ponieważ arginina jest już stosowana klinicznie w Japonii i wykazano, że bezpiecznie dociera do mózgu, może ominąć niektóre wczesne przeszkody, które spowalniają tradycyjny rozwój leków. Mimo to naukowcy ostrzegają, że potrzeba więcej pracy. Dodatkowe badania przedkliniczne i kliniczne będą wymagane, aby ustalić, czy wyniki te można powtórzyć u ludzi i określić najskuteczniejsze strategie dawkowania.

Nawet tak, odkrycia dostarczają mocnych wczesnych dowodów na to, że proste podejścia żywieniowe lub farmakologiczne mogą pomóc zmniejszyć gromadzenie się amyloidu i poprawić funkcjonowanie mózgu. Poza potencjałem terapeutycznym, praca ta rzuca nowe światło na to, jak białka Aβ tworzą się i gromadzą.