Een grote nieuwe studie gepubliceerd in *Nature Health* heeft een sterk verband gevonden tussen blootstelling aan landbouwpesticiden in het milieu en een verhoogd risico op kanker. Door milieumonitoring, nationale kankerregistratiegegevens en biologisch onderzoek te combineren, bieden wetenschappers van het IRD, Institut Pasteur, de Universiteit van Toulouse en het Nationale Instituut voor Neoplastische Ziekten (INEN) in Peru nieuw inzicht in hoe blootstelling aan pesticiden kan bijdragen aan de ontwikkeling van bepaalde kankers.
Pesticiden worden vaak aangetroffen in voedsel, water en de omgeving, vaak als complexe mengsels in plaats van als afzonderlijke stoffen. Dit heeft het meten van hun gezondheidseffecten bemoeilijkt. Het meeste eerdere onderzoek richtte zich op individuele chemicaliën in gecontroleerde omgevingen, wat niet weerspiegelt hoe mensen in het echte leven worden blootgesteld. Deze nieuwe studie hanteert een bredere aanpak en onderzoekt hoe meerdere pesticiden op elkaar inwerken en populaties beïnvloeden onder reële omstandigheden.
Peru biedt een unieke setting voor dit type onderzoek. Het land omvat regio's met intensieve landbouw, diverse klimaten en ecosystemen, en aanzienlijke sociale en geografische ongelijkheden. Kanker is een groeiend probleem voor de volksgezondheid en de blootstellingsniveaus aan pesticiden zijn in sommige gemeenschappen bijzonder hoog. De bevindingen tonen aan dat bepaalde bevolkingsgroepen, met name inheemse en landelijke boerengemeenschappen, een hogere blootstelling ervaren. Gemiddeld worden individuen in deze groepen tegelijkertijd blootgesteld aan ongeveer 12 verschillende pesticiden in verhoogde concentraties.
Om het verband tussen pesticiden en kanker beter te begrijpen, creëerden onderzoekers gedetailleerde modellen die laten zien hoe landbouwchemicaliën zich over het land verspreiden. De analyse omvatte 31 veelgebruikte pesticiden. Geen van deze wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geclassificeerd als bekend kankerverwekkend voor de mens, maar hun gecombineerde aanwezigheid in het milieu werd zorgvuldig gevolgd. "We hebben eerst de verspreiding van pesticiden in het milieu gemodelleerd over een periode van zes jaar, van 2014 tot 2019, waardoor we een kaart met hoge resolutie konden maken en gebieden met het hoogste blootstellingsrisico konden identificeren," legt Jorge Honles, PhD in epidemiologie aan de Universiteit van Toulouse, uit.
Het team vergeleek deze blootstellingskaarten vervolgens met gezondheidsgegevens van meer dan 150.000 kankerpatiënten die tussen 2007 en 2020 waren geregistreerd. Deze vergelijking onthulde een duidelijk patroon. Regio's met een hogere blootstelling aan pesticiden in het milieu hadden ook hogere percentages van bepaalde kankers. In deze gebieden was de kans op het ontwikkelen van kanker gemiddeld ongeveer 150% groter. "Dit is de eerste keer dat we op nationale schaal blootstelling aan pesticiden hebben kunnen koppelen aan biologische veranderingen die wijzen op een verhoogd risico op kanker," legt Stéphane Bertani, onderzoeker moleculaire biologie bij het Franse Nationale Onderzoeksinstituut voor Duurzame Ontwikkeling (IRD), in het PHARMA-DEV-laboratorium (IRD/Universiteit van Toulouse) uit.
Het onderzoek benadrukt ook hoe blootstelling aan pesticiden het lichaam lang voordat kanker wordt gediagnosticeerd kan beïnvloeden. Hoewel tumoren zich in verschillende organen kunnen ontwikkelen, delen sommige onderliggende biologische zwaktes die verband houden met hun cellulaire oorsprong. Deze kwetsbaarheden kunnen worden beïnvloed door blootstelling aan pesticiden. De lever speelt een sleutelrol omdat het veel chemicaliën verwerkt die het lichaam binnenkomen en fungeert als een marker voor milieublootstelling. Moleculaire studies uitgevoerd aan het Institut Pasteur, onder leiding van Pascal Pineau, tonen aan dat pesticiden kunnen interfereren met processen die de normale celfunctie en identiteit in stand houden. Deze verstoringen treden vroeg op en kunnen in de loop van de tijd accumuleren zonder duidelijke symptomen. Dergelijke veranderingen kunnen weefsels vatbaarder maken voor andere schadelijke invloeden, waaronder infecties, ontstekingen en omgevingsstress.
De bevindingen dagen traditionele benaderingen van chemische veiligheid uit, die doorgaans één stof tegelijk evalueren en blootstellingslimieten definiëren die als veilig worden beschouwd. Deze studie suggereert dat deze methoden de risico's van gecombineerde blootstellingen en de echte omgeving over het hoofd kunnen zien.