Paus Leo sloot zijn weeklange Spaanse tour af met een boodschap die ongetwijfeld wat nationalistische veren zal doen rimpelen: we zijn allemaal migranten, schat. Vrijdag sprak de paus in een voormalige militaire kazerne omgebouwd tot opvangcentrum in Tenerife, waar tot 4.000 mensen zijn gehuisvest, tot een menigte migranten: "De buitenlander van gisteren kan vandaag de broer en naaste zijn."

De Atlantische route naar de Canarische Eilanden is geen grap - het is een van de dodelijkste migratieroutes ter wereld, met naar schatting 1.906 mensen (ongeveer vijf per dag) die vorig jaar stierven tijdens hun poging Europa te bereiken. Leo plaatste hun lot in een universeel kader: "In zekere zin zijn we allemaal migranten, want we zijn allemaal pelgrims op weg naar ons hemelse vaderland. Laten we helpen deze reis menselijker te maken voor iedereen door bij te dragen op welke manier we kunnen."

Zijn opmerkingen kwamen op dezelfde dag dat de baanbrekende migratiehervorming van de EU van kracht werd - een reeks harde maatregelen waarvan Human Rights Watch zegt dat ze "het asielrecht met een moker slopen." Leo riep leiders op om meer te doen en waarschuwde dat veel migranten na aankomst een "stille schipbreuk" tegemoet gaan, "alleen in een stad, zonder stem, zonder banden, werk of een gevoel van veiligheid, en vatbaar voor degenen die misbruik maken van kwetsbaarheid."

De in de VS geboren paus botst al een tijdje met extreemrechtse en conservatieve politici die christelijke waarden belijden maar een harde lijn trekken tegen migranten. "Een menselijk geweten, en nog meer een christelijk geweten, kan niet onverschillig blijven tegenover deze kerkhoven van de zee," zei hij. "Elk leven dat verloren gaat op deze routes is een mislukking voor de menselijke familie."

Leo had ook enkele rake woorden voor mensensmokkelaars die duizenden euro's per persoon vragen, documenten achterhouden en migranten dwingen tot prostitutie of zwartwerk: "Stop! Bekeer u! Voor elk verloren leven, elk bedrogen gezin, elk onderworpen lichaam, elke bedreigde vrouw, elke uitgebuitene arbeider, zult u voor de goddelijke gerechtigheid moeten verschijnen."

Eerder in de tour waarschuwde de paus: "We kunnen niet wennen aan het tellen van de doden," en vroeg waarom we een wereld hebben gebouwd waarin zovelen "de dood moeten riskeren om het leven te zoeken."

Bousso Diouf, oorspronkelijk uit Nigeria, sprak namens de menigte: "De weg hierheen was niet gemakkelijk. De reis was vol angst, pijn en onzekerheid ... Het betekende honger, kou, wanhoop en vaak de dood." Haar verzoek? Simpel maar diepgaand: "We vragen geen privileges. We vragen geen medelijden. We willen gewoon respect, menselijkheid en de kans om met waardigheid te leven. Laat ons niet alleen zien als immigranten, als nummers of documenten, maar als mensen met een geschiedenis, met dromen, met families en met hoop."