Litouwen heeft zijn luchtalarm opgeheven nadat een vermoedelijke militaire drone uit Belarus besloot een sightseeingtour te maken bij Vilnius in plaats van problemen te veroorzaken. De minister van Defensie van het land bevestigde via Reuters dat de drone langs Lentvaris vloog voordat hij afweek in een andere richting. De autoriteiten proberen nog steeds te achterhalen of hij is neergestort, het land heeft verlaten of gewoon verdwaald is - maar ze zijn er zeker van dat het een militaire drone was, want niets zegt 'vredige lucht' als een ongeïdentificeerd gevechtsvliegtuig.
Ondertussen beantwoordde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, die duidelijk geniet van zijn rol als Europa's aangewezen uitlegger, vragen over Donald Trumps kritiek op de alliantie. Rutte, met het geduld van een kleuterjuf, hield vol dat Trumps aanpak 'gezond' is omdat het Europa dwingt meer te doen. 'Hé, Europa - met het VK, Turkije en Noorwegen - heeft meer dan 500 miljoen inwoners,' zei hij. 'We staan tegenover Rusland met 120-140 miljoen mensen, en we zijn te afhankelijk van één bondgenoot met 350 miljoen mensen. Dat is op de lange termijn niet houdbaar, en die ene bondgenoot kan dit niet blijven uitleggen aan zijn publiek.' Vertaling: Europa moet stoppen met profiteren van het Amerikaanse militaire budget.
Rutte sprak ook over zijn voorstel dat de Europese NAVO-leden 0,25% van hun bbp aan hulp voor Oekraïne besteden. Hij gaf toe: 'Ik denk niet dat dit voorstel wordt aangenomen,' want blijkbaar is het vragen aan landen om bij te dragen aan hun eigen verdediging een gewaagde, controversiële zet. Hij wilde een debat over hoe Oekraïne overeind te houden, en merkte op: 'Oekraïne kan niet overleven zonder deze cruciale stroom van Amerikaans materieel, waaronder antiraketsystemen en onderscheppers. Dit is cruciaal spul.' Met andere woorden: doe niet alsof dit optioneel is.
Over het Estse drone-incident - waarbij een Roemeense F-16 gestationeerd in Litouwen een Oekraïense drone boven Estland neerhaalde - prees Rutte de 'kalme, beslissende en proportionele reactie' van de NAVO. Hij voegde eraan toe: 'Als drones uit Oekraïne komen, zijn ze daar niet omdat Oekraïne een drone naar Letland, Litouwen of Estland wilde sturen. Ze zijn daar vanwege Ruslands roekeloze, illegale grootschalige aanval sinds 2022.' Hij wilde niet ingaan op de vraag of gevechtsvliegtuigen de beste manier zijn om drones te bestrijden, vermoedelijk omdat het antwoord voor de hand ligt maar politiek onhandig is.
Rutte ontweek ook vragen over het terugtrekken van Amerikaanse troepen uit Duitsland en Polen, en prees in plaats daarvan 'Europeanen en Canadezen die massaal hun defensie-uitgaven verhogen.' Hij was het eens met de Amerikaanse vicepresident JD Vance dat Europa een grotere rol in de NAVO moet spelen, en merkte op dat aanpassingen 'in de loop van de tijd op een gestructureerde manier' zullen plaatsvinden terwijl de VS zich naar Azië richt. Hij verwees naar de verzekering van NAVO's opperbevelhebber Alexus Grynkewich dat veranderingen geen invloed hebben op defensieplannen - want niets zegt 'gestructureerd' als vage geruststellingen.
Toen hem werd gevraagd naar Italië's Mario Draghi als mogelijke EU-onderhandelaar met Rusland, noemde Rutte hem een 'goede persoonlijke vriend' maar wilde niet reageren, zeggende: 'Eerst moet de EU beslissen welke rol ze wil spelen. Dan moet er een debat komen over wie die rol kan vervullen. Dat laat ik aan de EU over.' Vertaling: Niet mijn circus, niet mijn apen.
Tot slot bekritiseerde Rutte Iran voor 'een directe aanval op de vrijheid van navigatie en de wereldhandel' via activiteiten in de Straat van Hormuz, en merkte op dat verschillende NAVO-landen 'samenkomen rond plannen om de vrijheid van navigatie te waarborgen.' Want niets zegt 'vrijheid' als een militaire coalitie die een scheepvaartroute bewaakt.
Wat betreft Ruslands escalerende retoriek tegen Letland en de Baltische staten - bewerend dat ze Oekraïne zullen toestaan Rusland vanaf hun grondgebied aan te vallen - wuifde Rutte het weg als 'totaal belachelijk,' en voegde eraan toe dat Rusland dat weet. Letland en Oekraïne hebben de beweringen ook 'leugens' genoemd. Dus, weer een dag geopolitiek theater, met drones als onwetende figuranten.