In zijn eerste toespraak als premier heeft Andy Burnham beloofd mensen meer 'ademruimte' te geven om de kosten van levensonderhoud te verlichten - want niets zegt opluchting zoals een politicus die over je financiën praat. Beleid wordt dinsdag aangekondigd, zijn eerste volledige werkdag. Een paar uur na zijn aantreden bevestigde de nieuwe premier dat hij 'gaat kijken naar' de belastingvrije persoonlijke aftrek voor zijn eerste begroting in de herfst. Vertaling: hij denkt erover na, wat meer is dan de meesten van ons kunnen doen terwijl we naar onze energierekeningen staren.

De kosten van levensonderhoud hebben de afgelopen jaren het leven van mensen gedomineerd, en - tot op zekere hoogte - ook onze politiek. Die druk verlichten is niet gemakkelijk geweest. Burnham staat voor moeilijke keuzes over financiering van maatregelen zoals het ondersteunen van energierekeningen, transportkosten en het betaalbaarder maken van zorg en huisvesting. Zijn nieuwe minister van Financiën, John Healey, zal eventuele veranderingen moeten doorvoeren en uitleggen hoe ze te betalen. Geen druk, John.

Interessant genoeg werden de woorden 'elke minuut niet praten over de kosten van levensonderhoud is een verspilde minuut' en 'nummer één focus' niet uitgesproken door Burnham en Healey, maar door Sir Keir Starmer en voormalig minister van Financiën Rachel Reeves - in januari van dit jaar. Ze haalden in april £150 van een typische jaarlijkse energierekening voor huishoudens door enkele heffingen te verlagen en andere naar belastingen te verplaatsen. Maar de rekeningen gingen al snel weer omhoog door Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Zoals Adam French van Moneyfacts het zegt: 'Een volatielere wereld is een duurdere wereld.'

Burnham zegt dat hij 'gaat kijken naar' het toestaan dat mensen meer verdienen voordat ze inkomstenbelasting gaan betalen, door de persoonlijke aftrek te verschuiven. Hij gaf op zijn eerste dag toe dat het veranderen ervan 'moeilijk' zou zijn in de huidige economische omstandigheden. Onder het huidige beleid zijn de drempels voor inkomstenbelasting en National Insurance bevroren tot april 2031 in Engeland, Wales en Noord-Ierland, wat betekent dat een groter deel van het inkomen wordt belast naarmate je meer verdient. Dat gedeeltelijk terugdraaien zou betekenen dat er elders geld moet worden gevonden of geleend. Burnham heeft ook gezinspeeld op 'een beetje meer vragen' in belasting van sommige mensen. Dus de ademruimte kan een prijskaartje hebben.

Hij zal zich houden aan het Labour-verkiezingsprogramma om de inkomstenbelasting, National Insurance en BTW niet te verhogen. Maar andere belastingen kunnen worden aangepast, zoals te zien was bij wijzigingen in de erfbelasting die familieboerderijen troffen. Opties zijn onder meer het vervangen van overdrachtsbelasting en gemeentebelasting door een alternatieve onroerendgoedbelasting, of hogere tarieven op vermogenswinstbelasting. Dergelijke hervormingen zouden winnaars en verliezers opleveren, en de voorgangers van Burnham hebben op de harde manier geleerd dat grote meerderheden geen U-bochten voorkomen.

Van Burnham en Healey wordt verwacht dat ze zich houden aan de zelfopgelegde begrotingsregels van de regering. De meningen zijn verdeeld of deze verstandige bouwstenen zijn of een 'disfunctioneel' economisch keurslijf. Rachel Vahey van AJ Bell zegt dat het resulterende 'rommelen achter de bank voor losse kleingeld de persoonlijke financiën hard heeft geraakt.' Ondertussen blijft Labour's belofte om de energierekeningen van huishoudens tegen 2030 met £300 te verlagen onder de loep. In Downing Street zei Burnham dat hij 'essentiële zaken onder publieke controle zou brengen' om ze betaalbaarder te maken.

Een optie is een sociaal tarief dat korting biedt op rekeningen voor de meest kwetsbaren, betaald door hogere rekeningen of belastingen van de beter af. Onbetaalde energieschuld staat op een recordhoogte van £4,79 miljard, een stijging van 15% in een jaar. Citizens Advice zegt dat huishoudens 'gedwongen worden te kiezen tussen verwarming en eten.' Op het gebied van transport kan Burnhams ervaring als burgemeester van Greater Manchester helpen, maar decentralisatie beperkt zijn controle tot Engeland. De £3-prijslimiet op buskaartjes in Engeland buiten Londen is vrijwillig en niet alle bedrijven hebben zich aangemeld. Treinkaartjes waren bevroren tot maart 2027.

Over huisvesting zei Burnham tegen The Times dat zonder 'voldoende woningen voor mensen die ze kunnen betalen, je de huur door het uitkeringssysteem jaagt.' Vandaar zijn plan om meer sociale huurwoningen te bouwen, naast de ambitieuze maar achterlopende woningbouwdoelstelling van de regering. Sommige kredietverstrekkers bieden starters kleinere aanbetalingen, maar de Bank