W tym, co eksperci ds. cyberbezpieczeństwa nazywają „dziwnym i bezprecedensowym” – frazą, która szczerze mówiąc straciła wszelkie znaczenie w erze wszystkiego podłączonego do internetu – hakerzy zdalnie przejęli cyfrowe termostaty kontrolujące setki supermarketowych alejek chłodniczych we Francji na krótko przed północą w ostatnią niedzielę. Temperatury w tysiącach zamrażarek, lodówek i szaf chłodniczych zostały podniesione z nawet -27°C do znacznie powyżej 50°C. W ciągu następnych czterech do sześciu godzin żywność w środku najpierw się rozmroziła, a następnie powoli zaczęła się gotować. Jeden supermarket w Normandii zgłosił, że zamrażarki osiągnęły 80°C. W niektórych sklepach ekstremalne ciepło wywołało pożary, uruchamiając tryskacze i powodując szkody wodne. Nic nie mówi „nowoczesna wygoda” tak jak zamrażarka, która służy również jako krematorium.

Pracownicy sklepów, którzy przyszli wcześnie uzupełnić zapasy, donosili o uderzeniu gorącego powietrza, jak przy otwieraniu piekarnika. „To była katastrofa” – powiedział jeden z pracowników dużego supermarketu Intermarché na południowo-zachodnim przedmieściu Issy-les-Moulineaux w Paryżu. „Podnieśli tutaj zamrażarki do 62°C. Wszystko trzeba było wyrzucić. To była taka strata.” Pracownicy pracowali do prawie północy w poniedziałek, zamawiając i uzupełniając zapasy. „Na szczęście udało nam się prawie wszystko przywrócić do normy tego samego dnia” – dodał inny pracownik, przypuszczalnie przez zaciśnięte zęby. „Ale musieliśmy opróżnić wszystko z zamrażarek.”

Wstępne przypuszczenia o izolowanej awarii szybko ustąpiły miejsca rzeczywistości: do 700 sklepów – w tym sieci Intermarché, Coopérative U, Carrefour, Leclerc i Monoprix oraz mniejsze niezależne placówki – zostało dotkniętych cyberatakiem. Dominique Schelcher, prezes Coopérative U, powiedział, że 80 z jego 2000 supermarketów było celem ataku. „To całkowicie bezprecedensowy, nieoczekiwany i niezwykle poważny atak” – powiedział francuskiemu radiu. „W całej mojej karierze zawodowej nigdy czegoś takiego nie widziałem.” Prokuratura w Paryżu natychmiast wszczęła śledztwo w sprawie najnowszego z serii cyberataków, które uczyniły Francję najbardziej hakowanym krajem w Europie.

Gérôme Billois, partner w firmie cyberbezpieczeństwa Wavestone, powiedział, że atak nosi znamiona sabotażu politycznego. „Dwa najbardziej prawdopodobne scenariusze to albo grupa młodych ludzi lub aktywistów, którzy chcieli wysadzić kilka zamrażarek, aby udowodnić, co potrafią, albo atak destabilizujący, który nazywamy sabotażem, przeprowadzony przez wewnętrznych lub zewnętrznych aktorów państwowych” – powiedział. „Jeśli chodzi o sygnaturę ataku, najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest nadal atak destabilizujący – mający na celu przekazanie społeczeństwom, że nie są bezpieczne, wywołanie wrażenia, że rząd się rozpada, i ostatecznie wzbudzenie strachu. Obecnie znane są dwa podmioty międzynarodowe specjalizujące się w tego typu działaniach: Iran i Rosja.”

Hakerzy zhakowali kontrolery dostarczone przez duńską firmę Danfoss. Większość supermarketowych alejek chłodniczych jest podłączona do internetu w celu zdalnej konserwacji i powiadomień o awariach. Wstępne śledztwa sugerują, że hakerzy wyłączyli systemy alarmowe przed manipulacją przy termostatach lub wydłużyli program rozmrażania o kilka godzin, aby uniknąć uruchomienia alarmów. Danfoss poinformował, że zidentyfikował luki w zabezpieczeniach w zeszłym roku i „od dawna zalecał” klientom instalowanie aktualizacji lub wymianę przestarzałych, nieobsługiwanych systemów. Dotknięte urządzenia „działały na przestarzałym oprogramowaniu układowym” – podano. Francuskie centrum ostrzegania o cyberatakach ANSSI potwierdziło, że supermarkety korzystające z kontrolerów dwóch innych firm również były celem ataku.

Marta Rybczyńska, specjalistka ds. cyberbezpieczeństwa i badaczka, powiedziała, że znalazła wcześniejsze ostrzeżenia o starych zamrażarkach supermarketowych działających na przestarzałym oprogramowaniu i nowszych modelach bez zaktualizowanego oprogramowania układowego. „Niektóre z tych zamrażarek nie były wspierane przez producentów od kilku lat i pojawiały się komunikaty, że należy je wymienić. Inne zamrażarki były nowsze, ale oprogramowanie nie zostało zaktualizowane” – powiedziała. „Hakerzy znaleźli te słabości i je wykorzystali.” Dodała: „Wiele zamrażarek wydaje się być… [tekst urwany]”