Het aantal jonge Duitse mannen dat zich aanmeldt als gewetensbezwaarde is in de eerste helft van dit jaar de pan uit gerezen, wat een flinke streep haalt door Berlijns ambitieuze plannen om Europa's machtigste leger op te bouwen en de Russische beer te trotseren. Volgens dinsdag gepubliceerde overheidscijfers ontving het verantwoordelijke federale bureau tot 30 juni 5.862 aanvragen - dat zijn er meer dan in heel vorig jaar (3.879) en bijna drie keer zoveel als de 2.249 in 2024.

De Duitse grondwet, in een zet die het ministerie van Defensie maar lastig vindt, garandeert het recht om militaire dienst te weigeren op morele of religieuze gronden. De toename wordt algemeen gezien als een reactie op het nieuwe 'lichte dienstplicht'-beleid van de regering, dat op 1 januari inging. Hoewel Duitsland geen actieve dienstplicht kent, moeten alle 18-jarige mannen nu een formulier invullen waarin ze hun bereidheid tot dienst aangeven en een medische keuring ondergaan. Vrouwen worden aangemoedigd om vrijwillig te dienen, maar worden niet gedwongen tot het papierwerk.

Minister van Defensie Boris Pistorius, een populaire sociaaldemocraat, leidt de inspanningen om het aantal troepen te verhogen van de huidige 186.000 naar 260.000 actieve vrijwilligers in 2035. De regerende conservatieve Christenunie-partijen hebben laten doorschemeren dat als de vooruitgang stokt, de dienstplicht - sinds 2011 opgeschort - zou kunnen terugkeren. Dat zou uiteraard nieuwe wetgeving vereisen, maar de dreiging is genoeg om de jeugd de stuipen op het lijf te jagen.

Interessant is dat, terwijl het aantal aanvragen voor de status van gewetensbezwaarde stijgt, ook het aantal intrekkingen toeneemt: 233 mensen kozen in het eerste kwartaal van 2026 ervoor om hun eerder verleende status op te geven, na 781 in heel 2025. Degenen die hun status behouden, kunnen in een veiligheidsnoodgeval nog steeds worden opgeroepen voor civiele taken.

Peilingen tonen aan dat Duitsers over het algemeen herbewapening steunen, maar duizenden jongeren zijn de straat op gegaan in landelijke protesten en 'schoolstakingen', waarbij ze de regering beschuldigen van het proberen om hen in 'kanonnenvlees' te veranderen. De ironie van het eisen van het recht om niet te worden opgeroepen terwijl er geen dienstplicht is, ontgaat niemand.