Het VN-cultuurbureau UNESCO is een wereldwijde raadpleging gestart om uit te vinden hoe online platforms en AI-bedrijven eerlijk kunnen betalen voor de journalistieke inhoud waar ze steeds meer niet zonder kunnen. Het initiatief komt, aldus het agentschap, op een moment waarop het waarborgen van de duurzaamheid van nieuwsmedia urgenter is dan ooit om de toekomst van de journalistiek te beschermen en de integriteit van informatie te vrijwaren - wat een beleefde manier is om te zeggen dat als we dit niet snel oplossen, het enige nieuws dat overblijft de persberichten van de platforms zelf zullen zijn.

De ontwerptekst die ter consultatie voorligt, schetst een somber beeld van het medialandschap, met verstoringen zoals verminderde financiering voor journalistiek van algemeen belang, de krimp of sluiting van lokale en gemeenschapsnieuwsorganisaties, en andere uitdagingen die wijzen op een fundamentele en voortdurende verandering in de structuur van de informatie-economie. Met andere woorden, een klein aantal grote, multinationale digitale platforms en AI-actoren nemen nu een centrale intermediaire rol in tussen media en publiek, bepalen hoe inhoud wordt ontdekt, beïnvloeden de voorwaarden waaronder journalistiek het publiek bereikt, en bemiddelen de toegang tot digitale advertentiemarkten op manieren die de economische omstandigheden waarin journalistiek opereert wezenlijk hebben veranderd - wat een zeer diplomatieke manier is om te zeggen dat ze al het geld hebben gepakt.

UNESCO vraagt feedback van overheden, regelgevende instanties, media, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld en andere belanghebbenden tot 30 juli. Via een online enquête kunnen respondenten hun inbreng en perspectieven delen over hoe het document kan worden verbeterd om het doel te bereiken van het waarborgen van de vrijheid van meningsuiting, het versterken van de levensvatbaarheid van media en het ondersteunen van de toekomst van onafhankelijke journalistiek in de context van groeiende digitale platforms en AI-actoren. Inzendingen kunnen in het Engels, Frans of Spaans, omdat UNESCO gelooft in het toegankelijk maken van bureaucratie voor iedereen.

Voor de deadline worden drie online regionale rondetafelgesprekken georganiseerd om dialoog en input te faciliteren van mensen uit Azië-Pacific en de Arabische Staten, Afrika en Europa, en Amerika en het Caribisch gebied. De ontwerprichtlijn bouwt voort op UNESCO's Richtlijnen voor het Bestuur van Digitale Platforms, gepubliceerd in 2023, die oproepen tot ondersteuning van mediaduurzaamheid, diversiteit en pluralisme. Het is ook geïnformeerd door het werk van het agentschap op het gebied van generatieve AI-governance en mensenrechteneffectbeoordelingen, evenals wereldwijde principes die eerlijke compensatie voor journalistiek bevorderen. De definitieve versie van de Richtlijn wordt later dit jaar gepubliceerd, samen met een rapport dat de belangrijkste inzichten en ontvangen bijdragen samenvat - ervan uitgaande natuurlijk dat de AI het niet eerst schrijft.