Europa werd vanochtend wakker met de bevestiging dat de Duitse extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt heeft gewonnen - maar zonder meerderheid, waardoor de deelstaat in een politiek limbo verkeert dat chaos, speculatie en mogelijk vervroegde verkiezingen belooft. De partijleiders Alice Weidel en Tino Chrupalla, samen met deelstaatleider Ulrich Siegmund, hielden een persconferentie om te genieten van wat Weidel een 'droomresultaat' noemde - het beste resultaat van de partij 'met ruime marge'. Ze schreef de triomf toe aan voormalige niet-stemmers die nu opkwamen, en noemde het 'een triomf voor de democratie'. De kiezers, zo beweerde ze, hebben 'het vertrouwen verloren' in de federale regering, en voegde eraan toe dat 'geen enkele bondskanselier vóór hem zo impopulair was als Friedrich Merz'. Weidel benadrukte dat de verkiezingen laten zien dat mensen verandering willen in het beleid, vooral op het gebied van irreguliere migratie, energie en belastingen.

Ondertussen meldt de Bild-krant dat bondskanselier Friedrich Merz vanochtend crisisoverleg heeft belegd binnen zijn CDU-partij om zijn reactie op het resultaat te bespreken. 'Merz staat onder enorme druk', merkt de krant op. Hij zal naar verwachting rond 13.30 uur lokale tijd (12:30 uur Britse tijd) de media te woord staan. De Duitse media tonen korrelige foto's van een somber kijkende Merz op de achterbank van zijn auto - een toepasselijke metafoor voor zijn huidige benarde situatie.

Siegmund verklaarde dat de partij 'een mandaat heeft om te regeren' en zei dat hij zich kandidaat zou stellen voor minister-president als er een stabiele meerderheid ontstaat, maar benadrukte dat de AfD geen compromissen zou sluiten over haar principes. Hij hintte op de mogelijkheid van overlopers uit andere partijen, zeggende dat hij gesprekken zou voeren 'als er individuele groepen of parlementsleden zijn die bereid zijn zich bij ons aan te sluiten bij deze historische taak'. Hij sprak ook de hoop uit dat Weidel bondskanselier zou kunnen worden, en merkte op dat de ambities van de AfD 'niet alleen over Saksen-Anhalt gaan; ze gaan over Duitsland'.

Chrupalla echode de anti-establishment retoriek, zeggende dat de kiezers 'het zat zijn' dat de regering 'miljarden van ons belastinggeld naar Oekraïne overmaakt... in plaats van het aan onze eigen bevolking te besteden'. Weidel benadrukte dat de CDU/CSU 'nooit meer een federale verkiezing zal kunnen winnen', en voorspelde dat de AfD 'minstens' 40% zou krijgen bij de volgende federale verkiezingen in 2029.

Europese reacties waren voorspelbaar verdeeld. De Poolse premier Donald Tusk was bot: 'In Polen kunnen alleen idioten of verraders zich verheugen over de triomf van de AfD in Duitsland.' De Franse Europaminister Benjamin Haddad noemde de overwinning 'een serieuze gebeurtenis in Europa', waarschuwend dat 'nationalisme en xenofobie nooit een oplossing zullen zijn'. Maar de Hongaarse Viktor Orbán vierde 'een enorme nacht voor Duitsland en Europa!' en de Russische presidentiële gezant Kirill Dmitriev prees een 'historische overwinning voor de pragmatische AfD'. Elon Musk mengde zich ook met een 'Goed gedaan!' in het Duits aan Weidel, waarop Siegmund op X bedankte en hoop uitsprak voor 'sterke en constructieve samenwerking'.

De reactie van Italië legde verdeeldheid bloot binnen de coalitie van Giorgia Meloni. Vice-premier Matteo Salvini, leider van de extreemrechtse Lega, noemde de overwinning 'opmerkelijk' en feliciteerde naar verluidt AfD-leider Alice Weidel. Maar minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani, van het centrumrechtse Forza Italia, noemde het 'verschrikkelijk nieuws' - omdat het een politieke kracht betreft die 'antithetisch is aan de liberale en westerse waarden'. Meloni zelf heeft gezwegen, hoewel rapporten suggereren dat haar opvattingen meer overeenkomen met die van Tajani, die het resultaat ziet als een waarschuwing dat de EU effectiever moet reageren op de zorgen van burgers.

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt waarschuwde dat de vrijheid in Duitsland 'van buitenaf wordt bedreigd door Russische drones in onze lucht en van binnenuit door Moskou's ideologische laagvliegers in onze parlementen'. Berlijn heeft Rusland de schuld gegeven van een drone-aanval op de luchthaven Leipzig/Halle in augustus, en de AfD pleit voor herstel van de banden met Rusland.

De verkiezing in Saksen-Anhalt wordt gezien als een barometer voor belangrijke verkiezingen in Europa in de komende 12 maanden, waaronder deelstaatverkiezingen in Berlijn en Mecklenburg-Voor-Pommeren, en nationale verkiezingen in Frankrijk, Italië, Spanje, Griekenland en Portugal.