Göksel bir üstünlük gösterisiyle bilim insanları, Güneş'in yüzeyinde daha önce görülmemiş plazma girdaplarının döndüğünü keşfettiler. Çünkü görünüşe göre, devasa ateş topu zaten yeterince karmaşık değilmiş.

ABD Ulusal Bilim Vakfı Ulusal Güneş Gözlemevi (NSF NSO), Almanya'daki Max Planck Güneş Sistemi Araştırma Enstitüsü (MPS) ve ABD'deki Yüksek Rakım Gözlemevi'nden (HAO) araştırmacıların katkısıyla yapılan keşif, dünyanın en büyüğü olan NSF Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu kullanılarak bu minik hortumları tespit etti. Hawaii'de konumlanan teleskop, daha önce görünmeyen plazma hareketlerini ortaya çıkaracak kadar ayrıntılı görüntüler yakaladı ve bu da inceleyecek bir şey bulmakta zorlanan güneş fizikçilerini rahatlattı.

"Girdapları tespit etmek için güneş yüzeyinde yaklaşık 20 kilometre boyutundaki yapıları çözmemiz gerekiyordu," diyor çalışmanın ortak yazarı MPS bilim insanı Michiel van Noort. "Bu, 180 kilometre uzaktan bir avro madeni parasını görmeye çalışmak gibi, ama jetonlu dürbün yerine teleskopla." Ekip bu başarıyı MPS tarafından sağlanan geniş bantlı bir görüntüleme kamerası kullanarak elde etti.

Bu girdaplar, Güneş'in kaynayan kabarcık benzeri yüzey özellikleri olan ve 500 ila 2.000 kilometre arasında değişen granüllerin sınırları boyunca ortaya çıkıyor. Sıcak plazma yükselir, soğur ve batar; kaynayan sıvıya benzer bir desen oluşturur. Şimdi, ilk kez bilim insanları granül kenarları boyunca, okyanus dalgalarının kırılmasına benzer dönen hareketler geliştiren saçak benzeri yapıları çözdü. Bu saçakların bazıları sadece 20 kilometreden biraz daha geniş, bu da küçük bir kasaba boyutuna denk geliyor, ancak Güneş'te bu mikroskobik.

Araştırmacılar bu girdapların, iki akışkanın farklı hızlarda hareket etmesiyle kesme kuvvetleri oluşturup dalgalar ve girdaplar yaratan, akışkanlar dinamiğinde bilinen bir fenomen olan Kelvin-Helmholtz kararsızlıkları olduğundan şüpheleniyor. Aynı süreç Dünya'da göllerde, bulutlarda ve hatta Jüpiter ile Satürn'ün atmosferlerinde de meydana geliyor, yani Güneş partiye yeni katılıyor. Granül sınırlarında, bitişik plazma katmanları farklı hızlarda hareket ederek bu kararsızlıklar için mükemmel koşulları sağlıyor.

Peki neden minik güneş girdaplarını önemsemeliyiz? Çünkü Güneş'in manyetik enerjiyi nasıl depoladığını ve serbest bıraktığını, nanoflare'ler de dahil olmak üzere açıklayabilirler. Güncel teoriler, manyetik enerjinin alan çizgileri yaylı bir yay gibi bükülerek biriktiğini ve sonunda manyetik yeniden bağlanma yoluyla enerji açığa çıkardığını öne sürüyor. Asıl soru, bu alan çizgilerini ilk etapta neyin büktüğü. Manyetik alanın güçlü olduğu yerlerde sürekli ortaya çıkan bu girdaplar, kozmik bir makarna makinesi gibi alan çizgilerini bükerek suçlu olabilir.

Ayrıca, mini girdaplar manyetize ve manyetize olmayan plazmayı karıştırmada oldukça etkilidir ve manyetik alanların yüzeyden atmosfere taşınmasına yardımcı olur. Bu, mevcut modellerin açıklamakta zorlandığı Güneş'in hızlı 11 yıllık manyetik döngüsünü açıklayabilir. Girdaplar, çözünürlüğümüzün sınırındaki küçük süreçlerin yıldızımızın doğasını önemli ölçüde belirlediğini göstererek yapbozun eksik parçası olabilir.

"Yeni keşfedilen plazma girdapları, mevcut tüm teknikleri kullanarak çözebildiğimizin sınırındaki küçük süreçlerin yıldızımızın doğasını önemli ölçüde belirlediğini etkileyici bir şekilde gösteriyor," diyor MPS direktörü ve ortak yazar Sami K. Solanki. Yani bir dahaki sefere küvetinizde bir girdap gördüğünüzde, Güneş'in de onlara sahip olduğunu ve sadece banyo suyunuzu çevirmekten çok daha fazlasını yaptıklarını unutmayın.