Donald Trump, İran'la savaş için bir barış anlaşması taslağını İsrail dahil müttefikleriyle paylaştı. Çünkü 'diplomasi' denince akla gelen ilk şey, bir Grateful Dead konserinde elden ele dolaşan bir joint'ten daha fazla elden geçmiş bir belgedir. Her iki taraf da ateşkesin yeni ihlallerinin kontrolden çıkmasını ve herhangi bir anlaşmayı baltalamasını önlemeye çalışıyor; bu, diplomatik dille 'lütfen henüz tekrar ateş etmeye başlamayın' demek.
Müzakereleri hızlandırmak için Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Cuma günü Washington'a giderek ABD'li mevkidaşı Marco Rubio ile görüşecek. Çünkü hızlı bir barış anlaşmasına ihtiyacınız olduğunda, nükleer silahları olan ve iki tarafı da oynama geçmişine sahip ülkedeki adamı çağırırsınız.
Tahran, Perşembe günü Kuveyt'teki bir ABD hava üssünü hedef aldı; Washington, Hürmüz Boğazı yakınlarında İran'a ait bir drone operasyonunu vurduğunu açıkladı. Bu, her iki müzakereci grubun da son anlaşmazlık noktalarında taviz vermeyi reddetmesiyle kırılgan durumu gözler önüne seriyor. Trump'ın Çarşamba günkü kabinesinin anlaşmayı görüşmesi bekleniyordu, ancak Axios, ABD başkanının birkaç gün daha düşünmesi gerektiğini söylediğini bildirdi. Çünkü 'liderlik' denince akla gelen ilk şey 'Size döneceğim' demektir.
Trump'ın paylaştığı taslak, günlerdir Orta Doğu'da dolaşan versiyondan çok farklı değil: Hürmüz Boğazı ticari gemi taşımacılığına açılacak, ABD'nin İran limanlarındaki ablukası kaldırılacak ve İran'a 12 milyar dolara kadar dondurulmuş varlığa erişim verilecek. Amaç, boğazdaki ticari gemi trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesi ve İran'ın nükleer programının geleceğine ilişkin 60 güne kadar sürmesi öngörülen müzakerelerin başlaması. Bu, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku, daha fazla zenginleştirmenin süreli olarak askıya alınması ve BM'nin nükleer gözlemcisi Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından denetim konularını içerecek. İran, nükleer silah kullanmaktan vazgeçecek. Çünkü vaatler ucuz, uranyum pahalıdır.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Perşembe günü her iki tarafın da anlaşmaya yakın olduğunu ancak Tahran'la zenginleştirilmiş uranyum stoku ve zenginleştirme konusunda birkaç pürüz olduğunu söyledi. 'Başkanın [mutabakat zaptını] tam olarak ne zaman imzalayacağını veya imzalayıp imzalamayacağını söylemek zor. Birkaç dil noktasında ileri geri gidiyoruz,' dedi Vance. Çeviri: Virgül ve noktalı virgül için tartışıyorlar.
Çin, herhangi bir anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması için baskı yapıyor. Çünkü BM Güvenlik Konseyi'nin hızlı ve kararlı eylemleriyle ünlü olduğu bir şey varsa o da budur.
Anlaşmanın mevcut kapsamı İsrail için son derece rahatsız edici olacak çünkü İran'ın kesin nükleer taahhütlerde bulunmasını erteliyor ve kalıcı bir ateşkesin Lübnan'ı da içermesini gerektiriyor. Yani İsrail, İran'ın santrifüjlerini döndürmeye devam etmesini izlerken Hizbullah da nefes alacak. Yanlış gidebilecek ne olabilir ki?
Taslak, İran'ın petrol ve petrokimya ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda Tahran'ın versiyonundan daha az spesifik. Ayrıca Hürmüz Boğazı'nda ücretsiz seyrüsefer öngörüyor. İran, herhangi bir mutabakat zaptından ayrı olarak Umman'la 'seyir hizmetleri' için ücret uygulanmasını sağlayacak bir anlaşma müzakere etmeye çalışıyor. Muskat'tan resmi bir yanıt gelmeyen açıklamalarında Trump, Çarşamba günü Umman'ı, Tahran'la geçiş ücretlerini içeren bir anlaşmaya varmaya çalışırsa 'havaya uçurmakla' tehdit etti. Çünkü 'diplomatik incelik' denince akla gelen ilk şey, güvenilir bir ABD müttefiki olan bir ülkeyi bombalamakla tehdit etmektir.
İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun donanması, boğaz üzerindeki kontrolünü yeniden vurgulayan bir açıklama yaparak son 24 saatte 26 ticari gemi ve petrol tankerine geçiş izni verildiğini söyledi. İDMO, 'izin istemek zorunludur ve diğer güzergahlardan geçiş aksama olarak değerlendirilecektir' dedi. We